Literatura Galega: A Revolución Narrativa e o Grupo Nós

A Prosa no Primeiro Terzo do Século XX: As Irmandades da Fala e o Grupo Nós

A etapa Nós, un período especialmente favorable para a cultura galega no que se comeza a escribir narrativa, ensaio e teatro de forma consolidada, comprende dende 1918 até 1936. Este movemento conta con figuras fundamentais como Vicente Risco, Otero Pedrayo e Castelao.

As Irmandades da Fala e o Grupo Nós desenvolveron unha intensa actividade política, literaria, científica e cultural, destacando a fundación do Partido Galeguista e das editoriais Céltiga, Lar e Nós, ademais do desenvolvemento do xornalismo e a consolidación do ensaio.

Narrativa

A narrativa galega do século XX modernízase a través de varios eixos:

• Consolidación do conto literario breve.
• Innovación temática e introdución de espazos urbanos.
• Incorporación de técnicas europeas: introspección, monólogo interior e ruptura da secuencia temporal.
• Introdución do lector implícito.
• Fin do bilingüismo diglósico: creación de narrativa monolingüe en galego (A Nosa Terra, revista Nós).
• Renovación da linguaxe (lusismos, cultismos, préstamos e hiperenxebrismos) para acadar un modelo de lingua literaria culta.

Autores destacados

Vicente Risco

Escribe a súa obra na etapa galeguista anterior á guerra. A súa narrativa é de carácter intelectual, vencellada ao seu pensamento filosófico e ao seu labor etnográfico. Destacan obras como Do caso que lle aconteceu ao doutor Alveiros, O lobo da xente e A trabe de ouro e a trabe de alquitrán. A súa obra máis importante é O porco de pé, unha sátira humorística sobre a ignorancia e o materialismo dos "filisteos" da sociedade urbana ourensá. Caracterízase polo emprego da ironía, o sarcasmo e o uso de caricaturas para crear efectos humorísticos.

Ramón Otero Pedrayo

O narrador máis prolífico do grupo. A súa obra clasifícase en:

• Novelas realistas: Narran a decadencia da fidalguía galega e os cambios na sociedade rural (ex: Os camiños da vida).
• Novelas culturalistas: Obras ideolóxicas sen acción que narran a evolución da conciencia galeguista (ex: Arredor de si).

A súa prosa destaca pola abundancia de descricións, imaxes, metáforas, referencias culturais e un ritmo musical marcado por extensos parágrafos.

Castelao

A súa produción narrativa inclúe:

• Un ollo de vidro. Memorias dun esquelete.
• Cousas: 45 relatos curtos humorísticos e de denuncia con ilustracións.
• Retrincos.
• Os dous de sempre: novela longa sobre as peripecias de Pedro e Rañolas.

A súa obra caracterízase polo humanismo, a crítica social, o galeguismo e o lirismo. En Cousas, aborda problemas como a emigración, a situación da muller e a morte.

Rafael Dieste

Autor de Dos arquivos do trasno, contos que xiran arredor da psicoloxía e experiencias da xente galega. Os seus relatos, influenciados por Castelao, sitúanse nunha Galicia rural e mariñeira de tempo impreciso, con personaxes marcados pola inocencia e a humanidade.

Ensaio

Os autores do Grupo Nós foron os impulsores do ensaio e a investigación a través do Seminario de Estudos Galegos:

• Vicente Risco: Teoría do Nacionalismo Galego.
• Otero Pedrayo: Ensayo histórico sobre la cultura gallega.
• Castelao: Sempre en Galiza, considerada a biblia do galeguismo.

Xornalismo

Nesta etapa, o labor xornalístico foi fundamental, con colaboracións constantes en medios como A Nosa Terra, a revista Nós e El Pueblo Gallego.