Dieta osasuntsua

Clasificado en Biología

Escrito el en vasco con un tamaño de 3,87 KB

 
Tiroxina->Tiroidea->zelula metabolismoa eta oxigeno kontsumoa aktibatzen ditu,beroa sortuz.
Parathormona->Paratiroidea->odoleko kaltzio maila handitzen du.
Adrenalina->Guruin suprarrenala->muskuluen jarduerari laguntzen dio.Gorputza bat-bateko ahaleginerako pretatzen du.
Intsulina->Pankrea->odoleko glukosa maila jaitsi egiten du,zeluletan sortzea erraztuz.
Estrogenoak->Obarioak->emakumezkoen karaktere sexualak azaltzen dira,obulazio zikloari laguntzen dio.
Testosterona->Testikuluak->gizonezkoen karaktere sexualak azaltzen dira,hezur hezkuntza aktibatzen da.
Hazkuntzaren hormona->Hipofisia(aurreko lobulua)->hazkuntza orokorrari laguntzen dio:zelula bereizketa aktibatzen du,proteinen sintesia eta hezurren hezkuntza.
Antidiuretikoa->Hipofisia(atzeko lobulua)->gernu ekoizpena gutxitzen du.
DIETA ETA OSASUNA
Dieta egokia eta bizitza osasuntsua zuzenki erlazionaturik daude eta zientifikoki frogatuta dago.Horrela mundu osoko herri osasuntsuenak dieta berezia dutela ikusi ahal izan da.Dieta guzti hauek amankomunak diren ezaugarriak dituzte,eta bitan laburbildu daitezke:osoak eta orekatuak dira.Dieta osoa izateak esan nahi duena talde guztietako elikagaiak dituela da.Orekatuak elikagai horiek proportzio egokian agertu behar direla esan nahi du beste aldetik.
Nutrienteak elikahaietatik hartzen ditugun sustantziak dira.Bi motatakoak izan daitezke:
Makronutrienteak:elikagaien osagai nagusienak dira.Talde honetakoak dira:proteinak,gluzidoak,lipidoak,ura eta zuntza.
Mikronutrienteak:elikagaietan kantitate txikietan agertzen badira ere gizakiontzat ezinezkoak diren sustantziak dira.Hauek gatz mineralak eta bitaminak dira.
MAKRONUTRIENTEAK->SAILKAPENA
Gluzido edo karbono hidratoak zuntza(fibra)->Energia eman(komunera joateko)->Fekulak,Azukre soilak(sakarosa,glukosa),Zuntza landareetan dagoen gluzidoa.
Lipidoa edo koipeak->Energia eman->Landare olioak,Animalia koipeak
Proteinak->Zelulen materia osatu->Animaliak(haragi,arrain,arrautz)
Ura->Organismoaren osagai garrantzitsua->Edanda,Elikagaietan
MIKRONUTRIENTRAK-SAILKAPENA
Bitaminak->Ezinbestekoak kantitate txikietan->A->Azenarioa,B1->Arraultza,kakahueteak,egoskariak,B6->Sardiank,antxoa freskoak,dilistak,C->Zitrikoak,kiwia,piper gorriaD->Larruazalak eguzkiaren bitartez sortu
Mineralak->Ezinbestekoak kantitate txikietan->Sodioa,magnesioa,potasioa,kaltzioa,fosforoa,sufrea,fluorra,burdina...


ELIKAGAI TALDEAK
Sailkapen mota desberdinak egon daitezke.Dieta osasuntsuan ezinbestekoa da honako talde guztiak agertzea
1.ESNEA,ESNEKIAK,ARRAUTZAK->PROTEINA,BITAMINA,KALTZIOA
2. HARAGIAK,HEGAZTIAK,ARRAINAK->PROTEINAK
3. KOIPE ETA OLIOAK->LIPIDOAK
4. ZEREALAK,EGOSKARIAK,PATATAK,AZUKREAK->PROTEINAK ETA GLUZIDOAK
5. BARAZKIAK->BITAMINAK ETA ZUNTZA
6. FRUTAK->GLUZIDOAK,BITAMINAK ETA ZUNTZA
BEHAR ENERGETIKOA
Gorputzak behar duen energia kaloriatan neurtzen da.
Pertsona bakoitzaren beharra bi faktoreen baitan dago:pertsonaren adina eta bere eguneroko jarduera mota
DIETA OSASUNTSUA (Osoa eta orekatua)
Erizpideak:
1) Energia kantitate egokia behar dugu(ez gehiegi,ez gutxiegi)
2)Proteina,bitamina eta mineral kantitate egokia
3)Elikagai mota bakoitzatik lortzen dugun energia kantitateak proportzio egokia mantendu behar du.
Nutrientea:Gluzido Energia:55-60%
Nutrientea:Lipido Energia:30%
Nutrientea:Proteinak Energia:15%
4)Beste irizpide batzuk:
a.Zuntza behar da hesteen funtzionamendua egokia izateko
b.Gatz gehiegirik ez
c.Gluzido soil gutxi behar da (goxokiak...),10g/egun gehienez
d.Egunero kolesterol behar minimoa behar dugu
e.Animalia eta landare proteinak tartekatu egin behar dira

Entradas relacionadas: