Enpresaren oinarriak: sailkapena, merkatuak eta kudeaketa

Enpresen Sailkapena

Enpresak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke:

• Tamainaren arabera:
  • Txikiak: 50 langile baino gutxiago.
  • Ertainak: 50 eta 250 langile artean.
  • Handiak: 250 langile baino gehiago.
• Jabetzaren arabera:
  • Pribatuak: Jabetza partikularren esku daudenak.
  • Publikoak: Estatuaren edo erakunde publikoen esku daudenak.
  • Mixtoak: Bi motatako jabetza dutenak.
• Izaera juridikoaren arabera:
  • Banakakoak.
  • Elkarteak: Kolektiboak, Komanditarioak, Anonimoak, Mugatuak, Laboralak, Kooperatiboak.

Produktuen Bizitza Zikloa

Produktu orok bizitza ziklo bat du, hainbat etapatan banatuta:

• Sorrera-etapa: Merkaturatu aurretik igaro behar duen etapa. Produktua definitu, ezaugarriak finkatu eta zein merkatutara zuzendu behar den zehazten da.
• Sarrera-etapa: Produktua dagokion merkatuan jartzen da. Lehen sartzen duen enpresa monopolioa izan daiteke, eta prezio altuak eta marjina handiak izan ditzake.
• Hazkuntza-etapa: Salmentak igotzen dira. Bezeroek sentikortasun handiagoa dute prezioen aurrean. Produktuak desberdintzen hasten dira, merkatua segmentatuz, hau da, kontsumitzaile-multzo zehatz batzuei zuzenduz. Marjinak asko murrizten dira, eta lehiatzeko gaitasun gutxiena duten enpresak desagertu egiten dira.
• Heldutasun-etapa: Ezaugarriak gehitzen dira. Bezeroek sentikortasun handiagoa dute prezioen aurrean. Produktuen diferentziazioa eta merkatuaren segmentazioa areagotzen dira. Salmentak murrizten hasten dira.
• Beherakada-etapa: Salmentak gutxitu egiten dira, produktu ordezkatzaile bat agertzen delako, adibidez.

Merkatu Motak

Merkatuak hainbat modutan sailka daitezke, lehiakortasunaren arabera:

• Monopolistikoak: Saltzaile bakarra dago (adibidez, Dyson Airwrap).
• Oligopolistikoak: Saltzaile gutxi daude (adibidez, Actimel).
• Lehiakorrak: Saltzaile asko daude (adibidez, Microsoft, software merkatuan).

Merkatuaren Segmentazioa (Lakainketa)

Produktu bat desberdin bezala estimatzen duten kontsumitzaile-multzo bakoitzari merkatu-segmentu (edo lakain) deritzo. Kontsumitzaile horiek publiko objektiboa osatzen dute. Produktua segmentu zehatz bati zuzenduz gero, produktuaren erosle potentzialen kopurua murriztu daiteke, baina, aldi berean, erosle horiek desberdintasun hori baloratzen dute.

Segmentazio Aldagarriak

• Aldagarri sozioekonomikoak: Adina, sexua, egoera zibila, status sozioekonomikoa, ikasketa edo formakuntza, seme-alaba kopurua, gune geografikoa (nekazal edo hiritar eremua, adibidez).
• Jokabide-aldagarriak: Irizpideak, bizitza-ohiturak, iritzi politikoak, jokabideak, lehentasunak, gustuak.

Lehiakortasuna (Konkurrentzia)

Lehiakortasunaren intentsitatea ondorengo faktoreek baldintzatzen dute:

• Sektorean lehiakide berriak sartzeko aukera: Sarrera-hesi garrantzitsuenak hauek dira:
  • Eskala-ekonomiak: Produktuaren bolumena handituz gero, banakako batez besteko kostua murriztea.
  • Produktuen desberdintzea erregistratutako marken bidez.
  • Kapital-inbertsio handiak behar izatea.
• Produktu ordezkatzaileak egotea.
• Bezeroen boterea: Kalitate hobea eta prestazio gehiago eskatzeko gaitasuna.
• Hornitzaileen boterea: Prezioak igo ditzakete, kalitatea murriztu dezakete edo prestazio gutxiago eskaini.

Posizionamendu Estrategikoa

Lehiakortasun-faktoreen aurrean jokatzeko hainbat estrategia daude:

• Aitzindaritza kostuetan: Helburua produkzio-kostuen murrizketa da.
• Diferentziazioa: Merkatuak enpresaren produktua bakarra izango balitz bezala baloratzea. Horrek fideltasuna indartzen du, prezioen aurrean sentsibilitatea gutxitzen du eta marjinak handitzen ditu.
• Espezializazioa: Era esklusiboan erosle-talde bakar bati edo produktu-mota bakar bati zuzentzea.
• Dibertsifikazioa: Enpresak produktu bat baino gehiago eskaintzea.

Frankizia

Frankizia bi pertsona fisiko edo juridikoren arteko lankidetza-akordio bat da: frankiziatzailea eta frankiziatua. Frankiziatuak negozioak garatzeko beharrezkoak diren ekarpen finantzarioak eta pertsonalak egiten ditu, eta frankiziatzaileak finkatutako arauak jarraitzeko konpromisoa hartzen du.

Enpresaren Antolakuntza-Egitura: Arlo Funtzionalak

Enpresa batek hainbat arlo funtzional ditu, bakoitzak bere eginkizunekin:

• Hornikuntza-arloa:
  • Zergatik beharrezkoa? Edozein enpresak hainbat material edo zerbitzu behar ditu.
  • Eginkizunak: Materialen beharra detektatu; hornitzaileak bilatu, aukeratu eta negoziatu; materialak jaso, biltegiratu eta banatu.
• Merkataritza-arloa (Salmentak):
  • Zergatik beharrezkoa? Enpresaren helburu garrantzitsuenetako bat bere produktuaren salmenta da.
  • Eginkizunak: Prezioa finkatu; produktua promozionatu; produktua banatu; produktua saldu.
• Finantza-arloa:
  • Eginkizunak: Inbertsio-proiektu egokienak erabaki; finantza-baliabideen beharrak finkatu; finantza-baliabideak bilatu, kostua kalkulatu eta baldintza onenak negoziatu.

Organigrama: Irizpideak

Organigramak enpresaren egitura adierazten du, hainbat irizpideren arabera antolatuta:

• Funtzioak: Arlo funtzional desberdinen arabera.
• Lurraldeak: Lurraldearen arabera.
• Produktu-mota: Produktu motaren arabera.
• Produkzio-prozesuak: Faseen arabera.
• Merkatuaren segmentua: Merkatuaren segmentuaren eta bezero motaren arabera.

Enpresa-Izen Motak

Enpresen izenak hainbat motatakoak izan daitezke:

• Deskriptiboak: (adibidez, Hotel Eurostar).
• Sinbolikoak: (adibidez, Seguros Ocaso).
• Patronimikoak: (adibidez, Banco Herrero).
• Toponimikoak: (adibidez, Aerolineas Argentinas).
• Kontrakzio edo anagramak: (adibidez, BBVA).

Izaera Juridikoaren Araberako Enpresa Motak

Enpresa bakoitzak izaera juridiko zehatz bat du, eta horrek bere ezaugarriak eta erantzukizunak definitzen ditu:

• Banakako Enpresaria:
  • Erantzukizun mugagabea.
  • Etekinek PFEZri (Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari) ordaintzen diote tributazioa.
• Ondasun Erkidegoa:
  • Erantzukizun mugagabea.
  • Etekinek PFEZri ordaintzen diote tributazioa, partaide bakoitzak.
• Elkarte Mugatua (SL):
  • Kapital minimoa: 3.005,06 € eraketa-momentuan.
  • Erantzukizun mugatua.
  • Partaidetzen eskualdaketa mugatua.
  • Etekinek Sozietateen gaineko Zergari (SZG) ordaintzen diote tributazioa: %35 (enpresa txiki eta ertainek %30).
• Elkarte Anonimoa (SA):
  • Kapital minimoa: 60.101,21 € (eraketa-momentuan gutxienez %25 ordainduta).
  • Erantzukizun mugatua.
  • Jabetzaren eskualdaketa askea (akzioak) erraztasun handiz.
  • Etekinek Sozietateen gaineko Zergari (SZG) ordaintzen diote tributazioa: %35 (enpresa txiki eta ertainek %30).
• Lan Elkarte Mugatua (SLL) / Anonimoa (SAL):
  • Kapital minimoa: 3.005,06 € (SLL) / 60.101,21 € (SAL, eraketa-momentuan gutxienez %25 ordainduta).
  • Eskualdaketa mugatua.
  • Etekinek Sozietateen gaineko Zergari (SZG) ordaintzen diote tributazioa: %35 (enpresa txiki eta ertainek %30).
• Elkarte Kooperatiboa:
  • Erantzukizuna estatutuek ezartzen dute, normalean mugatua.
  • Etekinek Sozietateen gaineko Zergari (SZG) ordaintzen diote tributazioa: %35 (enpresa txiki eta ertainek %30).

Izaera Juridikoa Lortzeko Tramiteak

Enpresa bati izaera juridikoa emateko, hainbat tramite egin behar dira:

1. Izenaren edo arrazoi sozialaren ziurtagiri negatiboa lortu.
2. Banketxean kontu bat ireki.
3. Konstituzio-eskrituraren idazketa.
4. Eskritura publikoen onespena.
5. Ondare-eskualdaketen eta ekintza juridiko dokumentatuen zerga likidatu.
6. Eskriturak Erregistroan inskribatu.

Enpresa Martxan Jartzeko Tramite Orokorrak

Enpresa bat martxan jartzeko, hainbat erakundetan tramiteak egin behar dira:

Haziendan (Ogasunean) Egingo Diren Tramiteak:

1. Identifikazio Fiskaleko Kodea (IFK) lortu (enpresa Ogasunean identifikatzeko).
2. Jarduera Ekonomikoen Zergan (JEZ) alta eman, bakarrik milioi bat euroko fakturazioa gainditzen duten enpresek.

Gizarte Segurantzaren Aurrean Egin Behar Diren Tramiteak:

1. Inskribatu: Gizarte Segurantzak kotizazio-kontu bat ematen dio enpresari.
2. Bazkideei alta eman: Gizarte Segurantzako Autonomoen Erregimen Berezian (RETA).
3. Langileak erregimen orokorrean alta eman.

INEMen (Enplegu Zerbitzu Publikoan) Aurrean Egin Behar Diren Tramiteak:

1. Langileen lan-kontratuak erregistratu.

Udaletxean Egin Behar Diren Tramiteak:

1. Jarduera-baimena.
2. Obrak egiteko baimena (beharrezkoa bada).