اصول نظارت آموزشی و نقش جو مدرسه در توسعه حرفهای معلمان
Clasificado en Lengua y literatura
Escrito el en 
persa con un tamaño de 8,84 KB
مؤلفههای اصلی نظارت و راهنمایی آموزشی و آینده آموزش و پرورش
اولین گام در فرایند نظارت و راهنمایی آموزشی، ایجاد زمینهای مساعد برای بررسی نظاممند تدریس و یادگیری است.
نقش جو مدرسه در فرایند آموزش
- یکی از وظایف مدیر مدرسه و راهنمای آموزشی، به وجود آوردن جو مناسبی است که به اصلاح فرایند آموزش کمک کند.
- جو مدرسه باید میزان همکاری مدیران، معلمان و راهنمایان با یکدیگر را افزایش دهد.
- معلمان و دانشآموزان باید احساس خوشایندی نسبت به مدرسه داشته باشند.
- در صورتی که جو مدرسه عاری از تهدید و فشار باشد، مشارکت، مسئولیتپذیری و خودانضباطی در میان کارکنان و دانشآموزان ایجاد میگردد.
- از نظر صاحبنظران، مهمترین شخص در ایجاد جو مطلوب در مدرسه، مدیر مدرسه است.
- هوی و فورسایت معتقدند که راهنمای آموزشی نیز در ایجاد جو مطلوب مدرسه نقش مؤثری دارد و میگویند هر چه آنان از تأثیرگذاری نقش خود آگاه باشند، در اصلاح فرایند آموزش و ایجاد جو مطلوب برای کارکنان و معلمان مؤثرتر هستند.
- راهنمای آموزشی و مدیر مدرسه باید جو حاکم بر مدرسه را شناسایی کنند و برای شناسایی علل ویژگیهای جو نامطلوب مدرسه میتوانند از پرسشنامه توصیف جو سازمانی استفاده کنند.
عوامل ایجاد جو نامطلوب
عواملی مانند تنشها، بیاعتمادی مدیر و کارکنان و معلمان نسبت به یکدیگر، تعارض، عدم صراحت و صمیمیت و... باعث ایجاد جو نامطلوب میشوند.
البته باید دانست مدارسی که عملکرد کلاسی بالایی دارند و عوامل و کارکنان مدرسه راضی هستند، نتیجه تلاش در جهت حفظ جو مطلوب مدرسه بوده است.
جو حاکم بر مدرسه دیوانسالارانه است و نه همکاری حرفهای. الگوهای مدیریتی روشهای آزاد، باز و صادقانه را ترویج و ترغیب نمیکند. سلسله مراتب (اشاره به ساختار سلسله مراتبی).
در چنین شرایطی، مدیر و راهنمای آموزشی باید به دنبال راه حلی برای از بین بردن جو نامناسب مدرسه باشند.
راهکارهای بهبود جو نامناسب مدرسه
- هنگام بروز اختلافات، برای مشخص شدن علت نارضایتی از اطلاعات و دادهها استفاده شود.
- برای ایجاد تغییرات بر مشارکت افراد تأکید شود، زیرا به کاهش مقاومت در افراد کمک میکند.
- برای رفتار مطلوب پاداشهایی در نظر گرفته شود. ایجاد انگیزه در افراد نتایج مطلوبی را به همراه دارد.
- به افراد فرصت داده شود تا با وضعیت کنونی خود را سازگار کنند. برای تغییر از قبل برنامهریزی کنید تا افراد برای تغییر آماده شوند.
- تصویر روشنی از وضعیت آینده به افراد ارائه شود. افرادی که در مورد آینده آگاهی ندارند، در برابر تغییر مقاومت میکنند.
- برای کنترل پیشرفت تغییرات طراحی شده، باید مکانیزمهای بازخورد توسعه یابد.
- باید از حمایت گروههای مهم قدرت مطمئن بود. رهبران رسمی و غیر رسمی باید حامی تغییرات باشند.
معلم: عنصر اصلی نظارت و راهنمایی
معلم یکی از عناصری است که برنامه نظارت و راهنمایی با آن بهطور مستقیم سروکار دارد. معلم مهمترین فرد در فرایند تدریس در کلاس درس است.
لازم است راهنمایان آموزشی ویژگیهای شخصی و حرفهای معلمان را بشناسند. این شناخت موجب میشود بدانند در فرایند نظارت و راهنمایی با چه کسی همکاری میکنند و او در چه سطحی از رشد و پیشرفت حرفهای قرار دارد.
این شناخت باید دانش و مهارتها، نگرشها، نیازهای انگیزشی، انتظارات معلم و مدرسه و اثربخشی معلم را بررسی کند.
بررسی دانش و مهارتهای معلم
۱) دانش تخصصی در مورد دانشآموزان و فرایند رشد
معلمان افراد متخصصی محسوب میشوند که وظیفهای فنی را انجام میدهند و باید در مورد دانشآموزان و فرایند رشد و رفتار آنان دانش و اطلاعات وسیعی داشته باشند. معلمان باید بدانند کودکان تفاوتهای فردی زیادی با یکدیگر دارند و هیچگاه نباید با هم مقایسه شوند. معلمان باید در کار خود از تحقیقات دانشمندان و مکاتب مختلف روانشناسی بهره گیرند.
۲) دانش در مورد یادگیری انسان
یادگیری فرایندی دشوار و پیچیده است، به همین علت و هم به دلیل تفاوتهای فردی دانشآموزان در یادگیری، نظریههای گوناگونی ارائه شده است. معلمان باید بنا به ضرورت شغلی بر نظریههای یادگیری و مکاتب مختلف روانشناسی در این زمینه آگاهی کافی داشته باشند و بتوانند مشکلات مربوط به یادگیری دانشآموزان را تحلیل کنند. دانشمندان معتقدند همه کودکان دارای استعداد و تواناییهایی برای یادگیری هستند مگر در موارد استثنایی.
آموزش و پرورش از سازمانهایی است که نیروهای فنی و مدیریتی آن باید از میان افراد تحصیل کرده و آموزش دیده انتخاب شوند.
۳) تخصص در زمینه تدریس
معلمان باید در زمینه درس یا دروسی که تدریس میکنند تخصص داشته باشند. معلم متخصص بر فرایند و ابزار کار خویش تسلط دارد؛ مانند تکنسینی است که با آگاهی و مهارت، از ابزار کار خویش برای ساختن استفاده میکند.
اگر معلم تنها در یک زمینه مهارت داشته باشد (مثلاً در انتقال مطالب درسی ضعیف باشد و یا بر نظم و انضباط تکیه کند و یا قدرت تجزیه و تحلیل انتقادی نداشته باشد)، در کار خود ضعف دارد و باید از طریق نظارت و راهنمایی آموزشی تغییراتی در آنها ایجاد شود.
شایستگیهای سهگانه معلمان (به اعتقاد بوریچ)
به اعتقاد بوریچ، برای کسب نتایج مطلوب باید سه نوع شایستگی در معلمان وجود داشته باشد:
- شایستگیهای علمی: که منظور دیدگاههای شناختی معلم است.
- شایستگیهای عملکردی: که منظور تواناییهای معلم در تدریس است.
- شایستگیهای نتیجهای: که به رفتارهای دانشآموزی که شواهدی برای اثربخشی تدریس است، توجه دارد.