Προσωκρατική Φιλοσοφία: Εμπεδοκλής, Δημόκριτος, Παρμενίδης, Ηράκλειτος

Εμπεδοκλής

Ο Εμπεδοκλής πίστευε ότι όλα εξηγούνται με βάση τα τέσσερα στοιχεία, τα οποία αποκαλούσε «ριζώματα».

• Νερό
• Φωτιά
• Αέρας
• Γη

Υπήρχαν δύο αντίθετες κοσμικές δυνάμεις που καθόριζαν τη δημιουργία και τη διάλυση του κόσμου:

• Φιλότης (φιλία): Τείνει στη συνένωση.
• Νείκος (μίσος): Τείνει στον διαχωρισμό.

Υπήρχε συνεχής διαμάχη μεταξύ αυτών των δυνάμεων, με τη μία να τείνει στη συνένωση και την άλλη στον διαχωρισμό.

Δημόκριτος

Η θεωρία του Δημόκριτου βασιζόταν στα άτομα και στο κενό.

Υποστήριζε ότι η φύση δεν χρειαζόταν κοσμογονικές δυνάμεις για να επιτύχει την ένωση του κόσμου. Η φύση επιτύγχανε μόνη της αυτή την ένωση.

Παρμενίδης και Ηράκλειτος: Κοινά Σημεία

Και οι δύο φιλόσοφοι έζησαν στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. και ανεξαρτητοποίησαν τη σκέψη τους. Έδρασαν από μόνοι τους, σε απομόνωση, και δεν ανήκαν σε κάποια σχολή. Πρότειναν κάτι εντελώς καινούριο, νέες απόψεις.

Και οι δύο περιφρονούσαν το πλήθος, το θεωρούσαν αδαές και κατευθυνόμενο. Θεωρούσαν ότι ο φιλόσοφος έπρεπε να είναι μοναχικός, απομονωμένος από το πλήθος, να κλείνει τα μάτια του στην πραγματικότητα και να αναζητά νέες ιδέες και απόψεις σε καινούρια πράγματα.

Παρμενίδης

Ο Παρμενίδης καταγόταν από την Ελέα, από μια επιφανή οικογένεια (πιθανώς οικιστές). Πιθανολογείται ότι συνέγραψε τους νόμους της πόλης του. Λέγεται ότι είχε δάσκαλο τον Ξενοφάνη, βέβαια δεν θύμιζε τον Ξενοφάνη στο έργο του. Το μοναδικό κοινό σημείο τους ήταν ο ποιητικός λόγος.

Ίδρυσε σχολή, ανοιχτή και χωρίς θρησκευτικό χαρακτήρα. Μαθητές του ήταν ο Ζήνων και ο Μέλισσος, οι οποίοι ενστερνίστηκαν τα βασικά δόγματα του Παρμενίδη και αποτέλεσαν τη συνέχεια της σκέψης του στους μεταγενέστερους.

Για τη φιλοσοφία του Παρμενίδη υπήρχαν μόνο θετικές κρίσεις. Ο Παρμενίδης καθόρισε με τη σκέψη του τη μεταγενέστερη φιλοσοφία. Δεν έδρασε μόνος του, είχε τη δική του ομάδα. Ήταν ο φιλόσοφος της ακινησίας και της τάξης.

Ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που αμφισβήτησε την εγκυρότητα των αισθήσεων. Υποστήριξε ότι οι αισθήσεις παραπλανούσαν τελείως τους ανθρώπους. Η ουσία των πραγμάτων συλλαμβάνεται μόνο αν κάποιος κλείσει τα μάτια του και αρνηθεί τις αισθήσεις του. Ο νους και η νόηση συνεισφέρουν στην ουσία των πραγμάτων.

Η γλώσσα ταυτιζόταν με τη νόηση. Όποιος μιλούσε σωστά μπορούσε και να σκεφτεί σωστά. Ο Λόγος αποκάλυπτε μια κατά φύση διαίρεση των πραγμάτων. Ο Λόγος βρισκόταν πίσω από την ενότητα των αντιθέτων. Πίσω από μια φαινομενική πολλαπλότητα υπήρχε μια ενότητα. Υπήρχε ένα κρυφό επίπεδο, μια δεύτερη ματιά σε οτιδήποτε.