Conceptos Fundamentais de Xeoloxía e Xeografía Física

Conceptos Fundamentais de Xeoloxía e Xeografía

Ortofoto

Unha ortofoto é unha fotografía aérea corrixida xeometricamente para que todos os elementos aparezan á mesma escala e sen as deformacións propias da perspectiva da cámara, funcionando exactamente coma nun plano cartográfico. Esta característica permite facer medicións precisas de distancias e superficies, o que non ocorre cunha foto aérea convencional. O seu uso é fundamental en disciplinas como a xeoloxía, a xeografía, o urbanismo e outras áreas técnicas.

Paisaxe

A paisaxe defínese como calquera lugar tal como o percibimos, sendo o resultado da interacción entre a natureza e o ser humano ao longo do tempo. Está composta por diversos elementos:

• Compoñentes abióticos: como o relevo, o clima e os ríos.
• Compoñentes bióticos: que inclúen as plantas e os animais.
• Elementos antrópicos: referidos á poboación, as construcións e os diferentes usos da terra.

Meseta

A meseta é unha gran superficie plana ou lixeiramente ondulada, situada a unha altitude elevada respecto ao nivel do mar e con escasos accidentes xeográficos. En España, constitúe a unidade principal do relevo peninsular, sendo o resto dun antigo macizo afectado pola erosión e os posteriores movementos tectónicos que deron lugar ás montañas.

Tectónica de placas

A teoría da tectónica de placas é o marco científico que explica a deriva continental. A litosfera terrestre está dividida en aproximadamente dez placas ríxidas que se moven constantemente, sendo a causa principal de fenómenos como os terremotos, a formación de volcáns e a creación de cordilleiras. Estas placas poden separarse, converxer ou deslizarse lateralmente entre si.

Ría

Unha ría é un val fluvial que foi invadido e cuberto polo mar debido á elevación do nivel das augas ou ao afundimento da costa. A súa orixe está vinculada a afundimentos tectónicos e movementos isostáticos. Os exemplos máis representativos son as rías galegas, divididas tradicionalmente en Rías Altas e Rías Baixas.

Zócolo

O zócolo é unha plataforma ou meseta formada na era primaria (Paleozoico) como consecuencia da erosión intensa das cordilleiras xurdidas nesa época. Está composto por rochas silíceas moi duras, tales como o granito, a lousa e a cuarcita. Na actualidade, os zócolos conforman relevos horizontais e ocupan extensas áreas na metade occidental da Península Ibérica.

Cordilleiras de pregamento

Son grandes elevacións montañosas formadas durante a era terciaria (Oroxenia Alpina) polo pregamento de materiais sedimentarios, principalmente calcarios, depositados durante a era secundaria. Clasifícanse en dous tipos principais:

• Intermedias: formadas polo pregamento de sedimentos depositados nas marxes dos zócolos (exemplo: o Sistema Ibérico).
• Alpinas: xurdidas en xeosinclinais mariños profundos (exemplo: os Pireneos), caracterizadas por fortes pendentes e formas escarpadas.

Isóbara

Unha isóbara é unha liña imaxinaria nun mapa meteorolóxico que une puntos que presentan a mesma presión atmosférica, referida habitualmente ao nivel do mar. Estas liñas serven para representar os cambios de presión e o movemento do aire; para a súa representación úsanse múltiplos de 4 hPa (hectopascais) ou milibares (mb).

Isohieta

A isohieta é unha liña que une puntos con idénticas cantidades de precipitación nun período de tempo determinado dentro dun mapa climático.

DANA / DINA / Gota fría

O termo DANA (ou DINA), acrónimo de Depresión Illada en Niveis Altos, refírese a un fenómeno meteorolóxico consistente nunha masa de aire frío que se separa da corrente en chorro e queda illada en altura. Este concepto técnico é o que tradicionalmente se coñecía como gota fría.