A Conquista e Romanización da Península Ibérica: Unha Transformación Histórica

A Conquista e Romanización da Península Ibérica

A Península Ibérica, un territorio estratéxico no Mediterráneo Occidental, comezou a espertar o interese de Roma no contexto da Segunda Guerra Púnica. Este conflito, que enfrontou a Roma con Cartago polo dominio do Mediterráneo, marcou o inicio dunha profunda transformación para a Península.

Etapas da Conquista Romana

Tras a petición de axuda de Sagunto, os romanos desembarcan en Emporion no 218 a.C., liderados por Publio e Cneo Escipión. O seu obxectivo inicial era cortar o subministro ao xeneral cartaxinés Aníbal, que marchara cara a Roma. Este desembarco deu comezo á conquista da franxa costeira mediterránea da Península e do treito baixo dos vales do Ebro e do Guadalquivir, entre o 218 a.C. e o 205 a.C.

A segunda etapa da conquista (197-177 a.C.) levou ao dominio dunha franxa interior sobre a xa conquistada. No 197 a.C., Hispania quedou dividida en dúas provincias:

• Hispania Citerior (con capital en Cartago Nova)
• Hispania Ulterior (con capital en Corduba)

A mediados do século II a.C. (154-133 a.C.) comezou a conquista da Meseta e do litoral atlántico, marcada polas guerras contra os lusitanos e arévacos.

A última etapa corresponde coa chegada de Octavio Augusto, quen, entre o 29 e o 19 a.C., pacificou o norte peninsular. No 14 a.C., Hispania quedou entón dividida en tres provincias:

• Baetica (con capital en Corduba)
• Lusitania (con capital en Emerita Augusta)
• Tarraconensis (con capital en Tarraco)

Organización Político-Administrativa

As provincias estaban baixo o control dun gobernador designado por Roma ou dun procónsul. Estas provincias, á súa vez, estaban subdivididas en conventus iuridici, coa intención de controlar a recadación de impostos e impartir a xustiza romana.

A intención do Imperio era extraer as riquezas do territorio conquistado para ser enviadas a Roma. Para isto, era necesario dotar o territorio dunha serie de núcleos urbanos reitores, denominados civitas, e dunha rede de calzadas. Ás veces, dun campamento da lexión nacía unha cidade, como é o caso de León, onde se estableceu a Lexión VII.

Elementos da Romanización

Lingua e Cultura

Roma foi concedendo a cidadanía romana a medida que avanzaba o proceso de romanización dos pobos aos que sometía. Será con Diocleciano, no século III d.C., cando todos os habitantes do Imperio adquiran o dereito romano. Este proceso de romanización implicaba a adopción do latín como lingua vehicular e a asimilación da relixión e dos ritos romanos.

Será nesta época cando apareza unha nova división provincial:

• Baetica
• Tarraconensis
• Lusitania
• Gallaecia
• Cartaginensis

No 385 d.C. aparecerá, sobre a anterior división, unha provincia máis: a Baleárica.

Obras Públicas e Economía

Roma destacou polas súas impresionantes obras de enxeñaría: pontes, acuedutos, calzadas e explotación mineira. Para o bo funcionamento do sistema, era vital ter ben comunicados os diferentes territorios do Imperio con Roma. A capital era abastecida desde todos os lugares.

Da Península Ibérica chegaban: aceite, viño, trigo, salgadura de peixe, o garum, tecidos de liño e esparto, ouro, prata, cobre, chumbo e cinabrio. Este activo comercio sería impensable sen a rede de calzadas e os portos.

Grao de Romanización e Impacto

O grao de romanización da Península variou bastante entre o norte, apenas romanizado, e as zonas do val do Ebro e do val do Guadalquivir. Pero, en xeral, o proceso de romanización foi percibido como unha vantaxe polos pobos indíxenas, xa que canto maior grao de romanización, máis beneficios podían obter do contacto con Roma.