Ecosistemas e Hidrografía: Vexetación de Montaña e Réximes Fluviais

1. Comentario do perfil vexetal e da cliserie dos Picos de Europa

Os documentos analizados corresponden á Cordilleira Cantábrica, concretamente aos Picos de Europa, e permiten observar a organización da vexetación en pisos altitudinais segundo unha cliserie. Esta distribución está condicionada polo gradiente térmico e pluviométrico asociado á altitude, así como pola orientación das vertentes (barlovento/sotavento).

Aba norte (Barlovento)

Na aba norte, máis húmida, atopamos a seguinte gradación:

• 0 - 800 metros: Bosque de ribeira nos fondos de val, seguido polo dominio do carballo (especie caducifolia que precisa humidade e temperaturas moderadas).
• 800 - 1500 metros: Predomina a faia, que tolera ben o frío e require unha elevada humidade ambiental.
• 1500 - 2200 metros: Aparece a landa, unha formación de matogueira composta por breixos, toxos, xestas e enebros.
• 2200 - 2500 metros: A vexetación redúcese a prados e rochas, propios do piso de cumio.

Aba sur (Sotavento)

Na aba sur, máis seca, a distribución é diferente:

• 0 - 800 metros: Domina a carrasca, unha variedade de aciñeira adaptada á escaseza de auga.
• 800 - 1400 metros: Aparece o rebollo (melojo).
• 1400 - 1800 metros: Sitúase a faia, aínda que a unha maior altitude que na vertente norte debido á menor humidade.
• A partir dos 1800 metros: Reaparece a landa, que se estende ata os pisos máis elevados.

Estas diferenzas entre abas evidencian a influencia da orientación e da exposición aos ventos dominantes. A presenza de especies máis esixentes en humidade na aba norte confirma que se trata da vertente de barlovento, mentres que a adaptación á seca das especies da aba sur indica condicións de sotavento. En conxunto, a vexetación corresponde ao bosque caducifolio típico do clima oceánico, propio da rexión eurosiberiana.

11

2. Comentario da cliserie do Teide (Canarias)

A cliserie do Teide representa a distribución da vexetación en función da altitude na illa de Tenerife, un espazo pertencente á rexión bioxeográfica macaronésica. Esta gradación vexetal explícase pola variación das condicións climáticas co aumento da altitude, especialmente a diminución das temperaturas e a influencia dos ventos alisios.

• Piso basal (0 - 300/500 m): Vexetación claramente xerófila. Predomina o cardonal-tabaibal, formado por especies como o cardón (Euphorbia canariensis) e a tabaiba (Euphorbia balsamifera), arbustos de follas suculentas.
• Piso intermedio (300/500 - 800 m): Caracterizado polo bosque termófilo. Destacan a sabina, a palmeira canaria e o drago.
• Piso termocanario (800 - 1200 m): Corresponde ao Monteverde, que inclúe a laurisilva e o faial-brezal. É fundamental a presenza do mar de nubes, que achega humidade constante mediante a choiva horizontal. A laurisilva é un ecosistema relicto do Terciario con especies como o loureiro canario, o viñátigo ou o acebiño.
• Piso canario (1200 - 2100 m): Dominado polo piñeiro canario (Pinus canariensis), unha formación resistente á seca e ao lume.
• Piso supracanario (por riba dos 2100 m): Propio da alta montaña. Aparecen matogueiras de pequeno porte como a xesta do Teide e endemismos como a violeta do Teide.

3. Hidrograma do Río Eo (San Tirso de Abres)

O gráfico representado é un hidrograma, unha gráfica lineal que mostra a evolución do caudal medio mensual dun río ao longo dun ano hidrolóxico. No eixo horizontal represéntanse os meses e no vertical o coeficiente de caudal (K).

O río representado é o río Eo (Lugo). Presenta un máximo de caudal no inverno e un mínimo estival, o que corresponde a un réxime pluvial atlántico. As augas altas débense ás frontes atlánticas, mentres que a estiaxe estival relaciónase co anticiclón das Azores. É un río sen influencia nival significativa. O seu aproveitamento inclúe a agricultura (millo e hortas), enerxía hidráulica e usos piscícolas.

4. Zonas húmidas de Galicia

a) Principais zonas húmidas

• Complexo das praias, dunas e lagoa de Corrubedo.
• Complexo intermareal Umia–O Grove.
• A Lanzada.
• Lagoa e areal de Valdoviño.
• Ría de Ortigueira e Ladrido.
• Ría do Eo.

b) Funcións ambientais

As zonas húmidas son ecosistemas de gran valor que cumpren funcións como a recarga de acuíferos, o control de enchentes, a estabilización da liña costeira e o mantemento dunha elevada biodiversidade.

c) Problemática actual

Historicamente foron consideradas espazos insalubres. Hoxe enfróntanse á urbanización, presión turística, vertidos contaminantes, sobreexplotación de acuíferos e construción de encoros.

d) Políticas de conservación

Impulsáronse políticas como a inclusión na Lista Ramsar e plans de protección e restauración ambiental para fomentar o seu uso racional.

5. Os grandes encoros en España

a) Concas hidrográficas principais

Os grandes encoros localízanse principalmente nas concas do Douro, Texo, Guadiana, Ebro e Xúquer, debido á necesidade de regular o caudal para abastecemento e enerxía.

b) Relación co clima

Nas áreas de clima mediterráneo, os encoros son imprescindibles para almacenar auga ante a irregularidade das precipitacións e a seca estival. No norte peninsular (clima oceánico), o seu número é menor e a súa función principal é a produción hidroeléctrica, xa que os ríos son máis regulares.

6. Relación de ríos, concas e vertentes

A continuación detállase a clasificación de diversos ríos peninsulares:

1. Sil: Conca Miño-Sil | Vertente Atlántica
2. Esla: Conca Douro | Vertente Atlántica
3. Nervión: Conca Cantábrica | Vertente Cantábrica
4. Cabriel: Conca Xúquer | Vertente Mediterránea
5. Segre: Conca Ebro | Vertente Mediterránea
6. Odiel: Conca Tinto-Odiel-Piedras | Vertente Atlántica
7. Llobregat: Concas internas de Cataluña | Vertente Mediterránea
8. Tiétar: Conca Texo | Vertente Atlántica
9. Andarax: Concas Mediterráneas de Andalucía | Vertente Mediterránea
10. Mundo: Conca Segura | Vertente Mediterránea