Evolución da Prosa Galega: De Nós á Nova Narrativa (Século XX)

A Prosa do Grupo Nós (1920-1936)

O Grupo Nós, formado por intelectuais como Otero Pedrayo, Risco, Cuevillas e Castelao, destacou entre 1920 e 1936 como un dos colectivos máis influentes da Literatura Galega. Cultos e políglotas, participaron activamente no galeguismo a través das Irmandades da Fala, o Seminario de Estudos Galegos e o Partido Galeguista.

Foron os impulsores da prosa moderna galega en diversos xéneros e traballaron para modernizar e universalizar a cultura galega, afastándoa do ruralismo decimonónico e vinculándoa aos movementos culturais europeos. A revista Nós foi a súa principal ferramenta para este obxectivo.

A Prosa de Posguerra

Tras a sublevación fascista, o galeguismo sufriu un duro golpe coa desaparición de institucións e publicacións clave, organizándose no exilio arredor do Consello de Galiza e Castelao. No interior, a recuperación cultural chegou da man do grupo Galaxia, que fundou a editorial en 1950.

A primeira novela da posguerra, A xente da Barreira (1951) de Ricardo Carballo Calero, marcou o inicio dun lento asentamento da narrativa galega, dando lugar a obras consideradas hoxe clásicas. Durante os anos 50, a prosa galega estivo marcada por individualidades illadas sen unha conexión xeracional definida.

Tendencias Narrativas dos Anos 50 e 60

Durante este período, a prosa galega desenvolveu diversas correntes estilísticas:

• Realismo Máxico: Álvaro Cunqueiro

  Cunqueiro é o máximo expoñente do realismo máxico en Galicia, mesturando o cotián co fantástico.

  • Merlín e familia (1955)
  • Crónica do sochantre (1956)
  • Se o vello Sinbad volvese ás illas (1961)

• Realismo Social: Eduardo Blanco Amor

  Centrado na crítica social e na vida urbana, especialmente en Ourense.

  • A esmorga (1959)
  • Os biosbardos (1962)
  • Xente ao lonxe (1972)

• Realismo Popular: Ánxel Fole

  Narrativa de ambiente rural e misterioso, con forte presenza da oralidade.

  • A lus do candil (1953)
  • Terra brava (1955)

• Realismo Rural: Xosé Neira Vilas

  Foco na vida labrega e na emigración, cunha perspectiva infantil e didáctica.

  • Memorias dun neno labrego (1961)
  • Cartas a Lelo (1971)

A Nova Narrativa Galega

A Nova Narrativa Galega abrangue un conxunto de obras publicadas desde finais dos anos 50 que, rompendo coas tradicións anteriores, introducen técnicas narrativas experimentais e unha ambientación urbana.

Esta corrente estivo influída polo Nouveau Roman francés e polos grandes narradores do século XX como Joyce, Kafka ou Faulkner. Incorpora recursos innovadores como o monólogo interior, a ruptura da linealidade temporal e o condutismo.

O movemento iníciase con Nace unha árbore (1954) de Rodríguez Mourullo e alcanza o seu auxe na década seguinte. Os seus autores non conforman unha xeración ou escola homoxénea, pero comparten o rexeitamento da literatura popular e a busca da modernidade formal.