Fonemi i slogovi: periferni delovi sloga, granice i vrste slogova
Periferni delovi sloga
Periferni delovi sloga: nepokriven otvoren slog: slog bez perifernih delova. Okrenuti, videO, beO, Omalen, O kući, U kući, A sad, žaO, daO;
Pokriven otvoren slog
Pokriven otvoren slog: u početnom perifernom delu ima konsonant, a nema završni periferni deo, najfrekventniji. ČITATI, PITATI, SANJATI, TRČATI, MODA, misliti, gledati, tražiti, prašiti, snažiti, zgražati, svratiti, skratiti, smlatitii;
Nepokriven zatvoren slog
Nepokriven zatvoren slog: najmanje frekventni, nemaju početni periferni deo nego samo završni. Odglumiti, otprašiti, otčepiti, otkloniti, obnoviti, okrenuti;
Pokriven zatvoren slog
Pokriven zatvoren slog: imaju i početni i završni periferni konsonantski deo. MOJ, RAD, KAD, pekAR, kovAČ, livAC, MAST, radOST, MLAD, VLAST, sekUND, privlaČNOST, MRAK, KRST, PRST
Granica sloga
Granica sloga - da-o, či-ta-o, bi-o, vi-de-o, ka-u-ci-ja, mar-Ljiv, stav-Ljen, pov-la-či-ti, ve-ri-Da, na-go-Da, lak-To-vi, neg-De, nek-Tar, bar-jak-Tar, od-Ne-ti, ob-Ma-nu-ti, og-Nje-vi-to, hlad-No, to-Plo, re-Bra, o-Pljačka-ti, na-Gvaž-da-ti, o-Kli-znu-ti, o-Dvo-ji-ti, pre-Tvara-ti, o-Dju-ri-ti, lip-Sa-ti, op-Šir-no, ob-Zna-ni-ti, op-Či-ni-ti, ot-Ću-šnu-ti, ot-Ce-pi-ti, mi-šlje-nje, pro-Zli-ti, pro-Sve-ta, pre-Zre-ti, u-Ča-ni-ti, pro-Cve-ta-ti, zve-Zda, vo-Ćka, na-Fta, ma-Čka, mlja-Cka-ti, vra-Džbi-na, kor-Pa, glav-Ni-na, maj-Či-ca, voj-Nik, kal-Dr-ma, ol-gi-ca, čo-vjek, gor-je-ti, u-mje-ti.
Teorijski pristupi fonemu
Jan Baudouin de Courtenay - mentalna slika glasa koja se, kao invarijantna kategorija, suprotstavlja varijabilnoj, konkretnoj fiziofoničkoj realizaciji mentalne slike, tj. konkretnom glasu.
Mikolaj Kruševski - fonema kao glasovna jedinica sa posebnom funkcijom u sporazumevanju.
Ferdinand de Sosir - element fonološkog sistema koji se nezavisno od njegove konkretne realizacije jasno izdvaja od ostalih.
Nikolaj Sergejevič Trubeckoj - skup fonološki bitnih crta koje sadrži neka fonička slika, tj. minimum artikulaciono-akustičkih karakteristika koji biva iskorišćen u procesu sporazumevanja.
Fonema
Fonema - minimalni zvukovni kompleks sa distinktivnom funkcijom, odnosno najmanja linearna jedinica plana jezičkog izraza kojoj ništa ne odgovara na planu sadržaja, ali čijom izmenom dolazi do promene sadržaja jezičkog znaka.