Galiza no Século XIX: Transformacións Sociais e Resurximento Cultural

O Século XIX en Galiza: Unha Visión Abrangente

Sinala catro características da sociedade galega do século XIX:

• Sociedade eminentemente rural.
• Industria limitada.
• Falta de infraestruturas.
• Emigración masiva.

Por que a emigración foi un factor demográfico determinante?

A emigración, principalmente a América, provocou un estancamento demográfico, o avellentamento da poboación, o aumento de mulleres solteiras e a escaseza de forza laboral. Os cartos enviados serviron para redimir foros ou construír escolas, pero non para investir en industria ou comercio.

Por que a Guerra contra os Franceses tivo implicacións na historia da lingua e na recuperación da consciencia galega?

A Guerra (1808) espertou a conciencia colectiva galega coa creación da "Xunta Suprema do Reino" e o uso do galego en escritos propagandísticos e mobilizadores, como na Batalla de Pontesampaio ou na Reconquista de Vigo.

Elabora un cadro cronolóxico das principais etapas políticas do século XIX.

• 1808-1814: Guerra contra os Franceses; Xunta Suprema do Reino; Constitución de Cádiz (1812).
• 1814-1833: Restauración Absolutista de Fernando VII; represión liberal.
• 1833-1868: Reinado de Isabel II; división de Galiza en catro provincias.
• 1868-1874: Sexenio Democrático (Revolución Gloriosa, 1868); Primeira República (1873).
• 1875-1914: Restauración Borbónica; centralismo e caciquismo; Rexionalismo e fundación da Real Academia Galega (1906).

Cales son as características do Provincialismo e do Rexionalismo?

Provincialismo:

Reivindicaba a unidade galega fronte á división provincial de 1833, con postulados liberais e antiabsolutistas.

Rexionalismo:

Demandaba descentralización, baseándose na historia celta e na lingua galega (obra Los Precursores de Murguía).

Sinala os avances da castelanización na sociedade galega decimonónica.

Escola:

Lei Moyano que impoñía o castelán como única lingua válida.

Administración:

Uso obrigatorio do castelán en rexistros, notarías e xulgados.

Prensa:

Exclusión do galego na maioría de xornais.

Igrexa:

Seminarios incentivaban o abandono do galego entre os futuros curas.

Que fenómenos contrapostos vive a lingua galega no século XIX?

Penetración do castelán:

Nas elites e ámbitos urbanos.

Rexurdimento literario:

Recuperación do galego como lingua culta (Rosalía, Pondal, Curros).

Cal era o nivel de uso oral da lingua galega nesa época?

O galego era maioritario no uso oral rural (85% da poboación), pero marxinalizado nos ámbitos urbanos, administrativos e educativos.

O Rexurdimento Galego: Características e Obxectivos

Que fenómenos caracterizan o Rexurdimento?

• Recuperación da escrita literaria en galego.
• Movemento político-ideolóxico (Provincialismo e Rexionalismo).

Cales son os períodos que se distinguen no Rexurdimento?

• Período Precursor: Publicación de A Gaita Gallega de Xoán Manuel Pintos.
• Depresión Finisecular: Fundación da Real Academia Galega.

Cales eran os obxectivos do Rexurdimento?

• Dignificar o galego.
• Ampliar os seus usos sociais e oficiais.
• Estudar e normativizar a lingua.
• Reivindicar o pasado histórico galego.

Quen foron os principais historiadores do século XIX?

Os principais historiadores foron: Benito Vicetto, Manuel Murguía.

Indica algúns poemas musicados polos compositores do Rexurdimento.

• "Negra Sombra" (Rosalía de Castro) por Xoán Montes.
• "Os Pinos" (Eduardo Pondal) por Pascual Veiga.
• "Adiós a Mariquiña" (Manuel Curros Enríquez) por Xosé Castro Chamé.

Sinala as editoriais e xornais máis importantes para a literatura galega no século XIX.

Editoriais:

Biblioteca Gallega (Martínez Salazar), imprenta de Juan Compañel.

Xornais:

O Tío Marcos da Portela, A Monteira, Revista Galega.

Quen foron os "Precursores" do Rexurdimento?

Os "Precursores" foron autores anteriores a Rosalía de Castro, como Xoán Manuel Pintos, Francisco Añón ou Nicomedes Pastor Díaz.

Sinala catro trazos importantes da figura de Nicomedes Pastor Díaz.

• Primeiros poemas en galego do século XIX (como "A Alborada").
• Político liberal moderado.
• Prologuista previsto de Cantares Gallegos.
• Obra influenciada polo Romanticismo.

Quen foi Francisco Añón? Cales foron os seus principais logros literarios?

• Poeta premiado nos Xogos Florais da Coruña por "A Galicia".
• Provincialista e participante na Revolución de 1846.

Cita outros Precursores destacados.

• Benito Vicetto.
• Antonio e Francisco Mª de la Iglesia.
• Vicente Turnes.
• Xosé García Mosquera.