Kuhn e as revolucións científicas: paradigma, ciencia normal e cambio de paradigma
Kuhn: A Estrutura das Revolucións Científicas
Contexto e proposta
En 1962 Kuhn publicou A Estrutura das Revolucións Científicas, orixinando unha auténtica revolución na filosofía da ciencia e propoñendo un modelo alternativo ás concepcións positivistas, pois ten en conta as dimensións sociais e psicolóxicas presentes nas organizacións científicas. A insuficiencia da razón fai que Kuhn recorra ás dimensións sociais da ciencia para explicar a produción, o mantemento e o cambio das teorías científicas.
Para Kuhn, a ciencia madura está rexedida por un só paradigma que dá as normas para lexitimar o traballo dentro desa ciencia. Un paradigma é como unha teoría xeral que dá coherencia a unha multiplicidade de feitos e os ordena como significativos ou non. Un paradigma é necesario para que a ciencia teña unha dirección determinada.
Ciencia normal: funcións e problemas
A ciencia normal consistiría nunha actividade orientada polo paradigma consistente en resolver diversos tipos de problemas. Os científicos que traballan dentro dun paradigma dan por suposto que este pode resolver case todos os problemas que se lle presenten, aínda que nunca poderá resolvelos todos.
Entre as funcións e tarefas da ciencia normal, Kuhn sinala tres tipos principais de actividades:
- Determinación de feitos que o paradigma considera relevantes para predicilos.
- Determinación de feitos que se poden comparar coa predición do paradigma para corroboralos.
- Traballos de articulación do paradigma, como a busca de constantes físicas, leis e a conexión entre diferentes aspectos teóricos.
Así, a ciencia normal consistiría na determinación do feito significativo, o acoplamento do feito coa teoría e a articulación da teoría.
Anomalías, crise e aparición de paradigmas rivais
Os problemas non resoltos denomínanse anomalías. Se estas anomalías son parciais, manterase o paradigma. Isto é así para que a ciencia non se converta nunha actividade caótica. Cando as anomalías se acumulan, os científicos comezan unha etapa de inseguridade profesional.
A crise intensifícase cando aparece un paradigma rival e incompatible co anterior. Para Kuhn, dous paradigmas incompatibles ven o mundo de xeito distinto; isto implica que os científicos que manexan paradigmas rivais, poderíase dicir, viven en mundos diferentes.
O cambio de paradigma como proceso revolucionario
Para Kuhn, o cambio dun paradigma por outro ten que ver máis cunha conversión relixiosa que con argumentos lóxicos ou matemáticos. Por iso, o cambio de paradigma supón unha revolución e comparámolo coas revolucións políticas: non existe un argumento puramente lóxico que leve a cambiar un paradigma. Como o paradigma guía a observación e dirixe o comportamento da ciencia que rexe, o cambio de paradigma é, en efecto, revolucionario.
Resumo das fases segundo Kuhn
- Ciencia normal: operacións e resolución de problemas dentro do paradigma.
- Acumulación de anomalías: problemas non resoltos que se van acumulando.
- Crise científica: perda de confianza no paradigma predominante.
- Revolución científica: emerxe un paradigma rival que, tras a aceptación, substitúe ao anterior.
Nota: Mantense íntegro o contido orixinal pero corrixíronse erros ortográficos, gramaticais e de maiúsculas/minúsculas, e estrutúrase o texto con subtítulos e listas para mellorar a lectura e a optimización para buscadores (SEO).