Os Núcleos de Resistencia Cristiá na Península Ibérica: Orixe dos Reinos de Asturias, Navarra, Castela e Aragón

1. Os núcleos de resistencia cristiá

Cando os exércitos musulmáns invadiron a península Ibérica no ano 711, moitos visigodos, principalmente nobres e eclesiásticos, fuxiron e refuxiáronse nas zonas montañosas do norte peninsular. As áreas cantábrica e pirenaica foron as únicas zonas que eludiron o dominio musulmán.

• Na cordilleira cantábrica: reino astur-leonés.
• Na zona dos Pirineos: reino de Navarra e os condados aragoneses e cataláns.

A creación do reino astur-leonés

No ano 718, Pelaio, un nobre visigodo, converteuse en caudillo dun grupo de refuxiados nas montañas asturianas. Enfrontouse aos musulmáns na batalla de Covadonga.

Da Marca Hispánica aos reinos e condados pirenaicos

A zona pirenaica formaba parte do Imperio Carolingio, pero esas rexións independizáronse. Xurdiron tres núcleos diferentes: Navarra, Aragón e os condados cataláns. A principios do século IX, o conde Íñigo Arista expulsou as tropas francas de Pamplona. Experimentou unha notable expansión cara ao sur e transformouse no reino de Navarra.

2. O condado de Castela

No século X, o reino de León viviu un período de crise. Afectado polas loitas internas e polas frecuentes incursións musulmanas, freou a súa expansión territorial. Pola súa condición de terra fronteiriza, Castela sufría continuamente os ataques dos musulmáns, polo que se levantaron numerosos castelos para fortificar o territorio. Castela estaba organizada en diferentes condados, que se uniron baixo a autoridade do conde Fernán González. Este obtivo unha grande autonomía do poder leonés e acabou convertendo as súas posesións en hereditarias.

A creación do reino de Castela

A progresiva decadencia leonesa desde finais do século X aumentou o poder e a influencia dos condes de Castela e dos reis de Navarra. Finalmente, en 1035, Castela converteuse nun reino propio con Fernando I, que foi tamén rei de León.

A formación da Coroa de Castela

Castela e León separáronse varias veces. Tras a morte do rei castelán-leonés Fernando I, o reino dividiuse entre os seus fillos, pero un deles, Alfonso VI, logrou unificar de novo todos os territorios. Aínda así, o reino castelán-leonés volveu separarse en 1157, cando Alfonso VIII herdou o trono castelán e Fernando II accedeu ao trono leonés. Fernando III reuniu ambos os dous reinos baixo a súa autoridade, formando a Coroa de Castela.

3. Reino de Navarra

A partir do século X gobernou en Navarra a dinastía Jiménez. O momento de maior esplendor do reino coincidiu co reinado de Sancho III. Tras a morte do monarca en 1035, o reino fragmentouse entre os seus fillos:

• García Sánchez (1035-1054) herdou Navarra.
• Fernando I (1035-1065) recibiu o condado de Castela, que converteu en reino independente, e ocupou tamén León.
• Ramiro I (1035-1063) converteuse en rei de Aragón.
• Os condados de Sobrarbe e Ribagorza recaeron no seu fillo Gonzalo.

O último monarca da dinastía Jiménez foi Sancho VII el Fuerte. A súa morte sen descendentes supuxo a chegada de novas dinastías ligadas a Francia.

4. Do reino de Aragón á formación da Coroa de Aragón

No ano 922, o condado de Aragón quedou baixo o dominio dos reis de Navarra. En 1035, o seu fillo Ramiro recibiu o condado patrimonial de Aragón, tamén con título de reino. Ramiro I converteuse así no primeiro rei da dinastía aragonesa.