Os Pioneiros da Filosofía Grega: Unha Exploración dos Presocráticos e o Concepto de Arkhé

A Orixe da Filosofía: A Busca da *Physis* e o *Arkhé*

O primeiro gran tema da filosofía é a *physis* (natureza). Os primeiros filósofos buscaban o seu *arkhé* (principio orixinario). Por iso, aos presocráticos chamábaselles tamén «filósofos cosmolóxicos».

Principais Filósofos Presocráticos e as Súas Propostas do *Arkhé*

Tales de Mileto (Século VI a.C.)

O seu *arkhé* era a auga.

Anaximandro de Mileto (Século VI a.C.)

O seu *arkhé* era o «ápeiron», unha materia amorfa, invisible, indefinida... Consideraba que era a materia prima de todo, a pesar de non ser observable.

Anaxímenes de Mileto (Século VI a.C.)

O seu *arkhé* é o aire. Por primeira vez introdúcense na explicación fenómenos físico-químicos, como a condensación e rarefacción do aire.

Heráclito de Éfeso (Século VI a.C.)

O seu *arkhé* é o lume, pero non un lume material, senón un lume constante e ardente dominado polo *logos*, unha especie de intelixencia cósmica. Unha das súas frases máis recoñecidas é: «Todo cambia e nada permanece; o único que permanece é o cambio».

Parménides de Elea (Século VI a.C.)

Dicía que había dúas vías para o coñecemento:

• Vía da opinión: baseada nos sentidos, os coñecementos que ofrece non son fiables.
• Vía da verdade: baseada na razón, é a que nos leva ao verdadeiro coñecemento.

Para el, o *arkhé* era o ser. A súa frase máis famosa define o ser: «O ser é e o non ser non é». Isto implica:

• O ser é único, indivisible e continuo; non hai ningunha outra cousa que non sexa o ser.
• O ser é eterno porque, se non o é, en certo momento tería existido o non ser.

Pitágoras e os Pitagóricos (Século VI a.C.)

Viviron na Magna Grecia (sur de Italia), e dicían que o *arkhé* é o número *tetractys*. Representou un avance porque non pensan nunha especie como principio formal. Preocúpanse moito polas matemáticas e son tamén defensores da transmigración da alma. Ambas cousas influíron en Platón.

Leucipo e Demócrito (Século V a.C.)

Eles eran pluralistas, concretamente atomistas. Para eles, o *arkhé* son os átomos, partículas invisibles e indivisibles que forman todo cando se xuntan no baleiro. Estes átomos xúntanse por azar. Son os primeiros que introducen o baleiro e considérase a primeira teoría mecanicista, na que se ve o universo como unha gran máquina.

Zenón de Elea (Século V a.C.)

Foi discípulo de Parménides e pertenceu á Escola Eleática. El introduciu as paradoxas, que eran como unha especie de contradicións que usaba para explicar a pluralidade. Zenón defendía que o movemento é unha pura ilusión dos sentidos. Segundo Aristóteles, Zenón é o inventor da dialéctica.