Principais Teorías Filosóficas sobre a Ética e a Natureza do Tempo

Fundamentos de Ética e Teorías Morais

As Etapas do Desenvolvemento Moral (Kohlberg)

O modelo de Kohlberg describe tres niveis principais no desenvolvemento do xuízo moral:

1. Nivel Preconvencional: Obediencia motivada polo medo ao castigo.
2. Nivel Convencional: Cumprir normas sociais e manter a orde establecida.
3. Nivel Postconvencional: Principios éticos universais que se sitúan por riba da lei positiva.

Correntes Éticas Clásicas

Hume (Emotivismo Moral)

A moral non se basea na *razón*, senón nos *sentimentos*. O que está ben ou mal depende da nosa aprobación emocional. A razón serve para descubrir feitos, pero non para decidir o que é moral.

Aristóteles (Ética da Virtude)

A ética busca a *felicidade* (*Eudaimonia*) a través da virtude. A virtude é un hábito adquirido que se atopa entre os dous extremos (o xusto medio). A vida boa require educación moral e racionalidade.

Kant (Deontoloxía)

A moral baséase no *deber* e na *intención*, non nas consecuencias. O seu principio fundamental é o *Imperativo Categórico*: «Actúa só segundo principios que poidan ser lei universal». O ser humano é un fin en si mesmo, nunca un medio.

Utilitarismo (Consecuencialismo)

A acción correcta é a que produce máis *felicidade* para o maior número de persoas. Xulga o ben polo resultado ou consecuencia, non pola intención.

Conceptos Básicos e Posturas Metaéticas

Conceptos Fundamentais

• Moral: Conxunto de normas e valores que rexen a conduta.
• Amoral: Quen carece de sentido moral (como os bebés ou persoas con certas patoloxías).
• Inmoral: Quen actúa conscientemente contra as normas morais establecidas.
• Ética: Reflexión filosófica sobre a moral.

Posturas sobre a Validez da Moral

• Subxectivismo: O ben e o mal dependen do xuízo individual.
• Relativismo: Cada cultura ou persoa ten a súa moral, e todas valen por igual.
• Obxectivismo: Existen valores morais válidos independentes da opinión.
• Universalismo: Existen normas éticas que deberían ser válidas para todos.

O Vitalismo de Nietzsche

Vitalismo e Vontade de Poder

A vida non ten un sentido obxectivo nin predeterminado. O ser humano debe crear a súa vida e o seu propio sentido mediante a *Vontade de Poder*. Esta filosofía implica unha crítica radical á moral tradicional (a moral de escravos).

A Idea do Superhome (*Übermensch*)

O Superhome é o ser que se libera das normas herdadas e crea os seus propios valores, afirmando a vida na súa totalidade.

O Concepto Filosófico do Tempo

Perspectivas Clásicas e Subxectivas

Aristóteles

O tempo é a medida do movemento, entendido como a distensión do antes e do despois. Existe porque hai cambio, e é algo obxectivo. O tempo é, en esencia, a medida do cambio.

San Agostiño

O pasado e o futuro non existen como realidades obxectivas, só existe o presente. Lembramos o pasado e imaxinamos o futuro. O tempo é unha *distensión interior* (*distentio animi*), unha experiencia psicolóxica. O presente é o único que existe: o pasado é a memoria e o futuro é a expectativa.

Newton e Kant

• Newton (Tempo Absoluto): O tempo é absoluto, unha realidade universal e independente dos obxectos materiais.
• Kant (Tempo *A Priori*): O tempo e o espazo son formas *a priori* da sensibilidade humana, estruturas inherentes á mente que permiten a experiencia.

Perspectivas Contemporáneas

Einstein (Relatividade)

O tempo non é absoluto, senón *relativo* ao movemento e á posición do observador. O tempo e o espazo están interconectados nun continuo espazo-tempo.

Bergson (Tempo como Duración)

Distingue entre o tempo físico (cuantificable e espacializado) e a *duración vivida* (*durée*). A conciencia vive de distinta forma o tempo, experimentándoo de maneira subxectiva e continua.

Heidegger (Tempo e Existencia)

Distingue entre o tempo *medio* (cotidiano e cronolóxico) e o tempo *existencial*. O ser humano é un «ser para a morte», e a comprensión da finitude temporal define a existencia auténtica.