A Razón Pura e a Razón Práctica en Kant: Fundamentos da Moralidade

A Razón Teórica e a Razón Práctica na Filosofía Kantiana

1. A Razón Teórica: Analítica Transcendental e Metafísica

A filosofía kantiana distingue entre dous ámbitos fundamentais da razón. En primeiro lugar, a Analítica Transcendental, á que Kant chámalle "física", estuda os obxectos que sabemos que son reais grazas á matemática. Neste ámbito, os xuízos sintéticos a priori son posibles porque se basean nas categorías (o cadro das categorías do entendemento).

En segundo lugar, na Metafísica, os xuízos sintéticos a priori non son posibles. Isto débese a que a metafísica fai xuízos a priori sobre obxectos que non son de coñecemento empírico, senón que son meras ilusións. Estes obxectos non se sitúan nin no espazo nin no tempo, polo tanto, non son obxectos de coñecemento posible. Kant identifica tres destes obxectos: a alma, o universo e Deus. Estes, ao non estar no espazo e no tempo, non permiten a aplicación das categorías do entendemento. A estes tres obxectos, Kant denomínaos ideas da razón, en contraste cos fenómenos, que son os obxectos da experiencia.

2. A Transición á Razón Práctica: A Conciencia Moral

Pola vía do coñecemento teórico, non é posible chegar ás ideas da razón. Ante esta limitación, Kant pregúntase se haberá outro camiño para acceder a elas. Este camiño é o da RAZÓN PRÁCTICA, que se atopa na conciencia moral. Nela atópanse os principios da acción humana e, no ámbito da razón práctica, formúlanse os xuízos morais.

3. A Conciencia Moral e os Principios da Acción Humana

A personalidade humana non se limita só ao coñecemento; existe unha forma de espiritualidade que se denomina conciencia moral. É nela onde se conteñen os principios mediante os cales reximos a nosa vida, e con eles facemos xuízos morais sobre as persoas e as súas causas (accións). Esta conciencia moral é un feito innegable, e é nela onde Kant atopa a aprehensión (aprehender = coller), é dicir, a razón práctica en acción.

Os principios que atopamos na conciencia moral sérvennos para utilizar a razón no comportamento, permitíndonos xulgar accións e actos, cualificándoos de bos ou malos. Podemos xulgar moralmente aquilo que actúa; polo tanto, non podemos cualificar as cousas, xa que estas non son nin boas nin malas en si mesmas. Así, podemos xulgar as persoas, que son os suxeitos que actúan e executan actos. A vontade é o único que pode ser xulgado moralmente.

4. A Vontade e os Imperativos

Para actuar moralmente ben, Kant analiza o proceso a través da conciencia. A conciencia emite a orde e a vontade exércea. Todo o voluntario é rexido por unha orde da vontade cun imperativo. Kant distingue dous tipos de imperativos:

• Imperativos Hipotéticos: Cando se actúa buscando un fin ou unha consecuencia, por exemplo, cando salvas a unha persoa buscando o recoñecemento. A acción é un medio para un fin.
• Imperativos Categóricos: Cando se actúa por deber, independentemente das consecuencias ou inclinacións, por exemplo, cando salvas a unha persoa porque a tes que salvar, porque é o correcto en si mesmo. A acción é un fin en si mesma.

5. Os Postulados da Razón Práctica

A razón práctica, a través da conciencia moral, lévanos a postular certas ideas que non poden ser coñecidas pola razón teórica, pero que son necesarias para a moralidade. Estas son:

• A Liberdade: A capacidade de actuar de forma autónoma, sen estar determinado por causas externas. É a condición de posibilidade da moralidade.
• A Inmortalidade da Alma: A necesidade dun tempo infinito para alcanzar a perfección moral (a santidade).
• A Existencia de Deus: A garantía de que a virtude será recompensada coa felicidade, establecendo unha harmonía entre moralidade e felicidade.

Estas ideas (liberdade, alma inmortal, existencia de Deus) son obxectos que non teñen espazo nin tempo, e son fundamentais para a moralidade kantiana.