A Revolución Estética: Movementos e Autores Clave das Vangardas Galegas do Século XX

As Vangardas Galegas: Ruptura e Renovación

Nas primeiras décadas do século XX xorden en Europa diversos movementos artísticos que pretenden unha renovación total da arte. A característica central das vangardas é a defensa da “arte pola arte”; o obxectivo primordial é ser creativo, permitindo que os poemas sexan radicalmente distintos ao resto da produción tradicional.

Estes movementos teñen en común a ruptura coa tradición literaria. Comparten as seguintes características fundamentais:

• Actitude romántica e antisentimental.
• Defensa total da liberdade creativa e reivindicación da súa independencia e orixinalidade.
• Defensa da arte pola arte.
• Renovación da linguaxe literaria.

A Xeración do 25 e as Revistas Vangardistas

A Xeración do 25 foi fundamental para a difusión das novas correntes estéticas en Galicia. A súa actividade estivo ligada á publicación de diversas revistas e folletos:

• Alfar (A Coruña, 1920-27; Montevideo, 1927-29)
• Ronsel (Lugo, 1924)
• Cristal (Pontevedra, 1932-33)
• Resol (Santiago, 1932-36)
• Yunque (Lugo, 1932)
• Papel de color (Mondoñedo, 1933-35)

Principais Correntes Poéticas de Vangarda

Hilozoísmo

O Hilozoísmo ten como tema principal a natureza, que aparece humanizada e animada mediante constantes personificacións. O iniciador do Hilozoísmo foi Luís Amado Carballo, quen publicou dous libros de poemas: Proel (1927) e O galo (1928); e unha novela, Os pobres de Deus.

Neotrobadorismo

No Neotrobadorismo, os poetas novos introducen na súa poesía numerosos elementos temáticos, formais e estilísticos da lírica medieval. Os principais representantes desta época foron:

• Fermín Bouza Brey co poemario Nao Senlleira (1933).
• Álvaro Cunqueiro con Cantiga nova Hilozoísmo que se chama riveira (1933) e Dona do corpo delgado (1950).
• Xosé María Álvarez Blázquez, Cancioneiro de Monfero (1953).

Creacionismo

O Creacionismo caracterízase polo uso de moitas figuras retóricas. O principal poeta foi Manuel Antonio, que publica De catro a catro en 1928, un poemario formado por 19 poemas.

Outros Poetas Vangardistas Destacados

• Álvaro Cunqueiro:
  • Cubismo: Mar ao norde (1932).
  • Surrealismo: Poemas do si e non (1933).
• Eduardo Blanco Amor: Romances galegos (1928), Poemas en catro tempos (1931).
• Manuel Luís Acuña: Fírgoas (1933).
• Luís Pimentel: Folleto de oito poemas, Triscos (1950), Sombra do aire na herba (1959), Barco sen luces (1960).

A Prosa de Vangarda

A prosa tamén experimentou unha profunda renovación coas vangardas, destacando a figura de:

• Rafael Dieste (1899-1981):
  • Dos arquivos do trasno (1926): conxunto de relatos de misterio que retratan a psicoloxía da xente galega.
  • A fiestra valdeira (1927): comedia de carácter simbólico na que aborda o tema da identidade cultural.