Tomé de Aquino e a Lei: Fundamentos da Ética e a Orde Social

A Filosofía Xurídica e Ética de Tomé de Aquino

Tomé de Aquino acepta do aristotelismo que a felicidade é o fin último do home. O ser humano, igual que calquera outro ser, ten certas tendencias na súa natureza. Pero distínguese deles pola súa racionalidade, porque é o único capaz de coñecer as súas tendencias e, polo tanto, pode deducir certas normas de conduta encamiñadas a darlle cumprimento.

A Lei Natural: Fundamento da Conduta Humana

Desta maneira demóstrase a Lei Natural: como ser racional, o home pode formular certas normas de conduta de acordo coas esixencias da súa natureza. O contido da Lei Natural dedúcese das tendencias naturais do ser humano, que Aquino clasifica en tres ordes:

• En canto á substancia: o ser humano tende a conservar a súa propia existencia.
• En canto a animal: o ser humano tende a procrear.
• En canto a ser racional: o home tende a coñecer a verdade e a vivir en sociedade.

Dado que a Lei Natural se deduce das tendencias da natureza, o seu contido é evidente, universal e inmutable.

A Lei Positiva e a Convivencia Social

A Lei Positiva é o conxunto de leis promulgadas polos estados.

1. Necesidade social: En primeiro lugar, a Lei Positiva é algo esixido pola natureza do home en canto ser social. A Lei Natural impón a vida en sociedade, e esta só é posible sobre a base dunhas normas que regulen a convivencia. A sociedade política ten por finalidade o ben dos cidadáns e nela teñen que lograr as condicións de paz.
2. Prolongación da Lei Natural: En segundo lugar, a Lei Positiva constitúe unha prolongación da Lei Natural. O seu contido vén concretar as normas naturais, non detalladas, da convivencia humana.

Por último, as esixencias da Lei Natural han de ser respectadas pola lexislación positiva. A Lei Natural constitúe un límite dentro do cal se ha de organizar moralmente a convivencia. No caso de que a Lei Positiva sexa contraria á Lei Natural, Tomé de Aquino considera que é moralmente correcto non cumprila.

A Lei Divina: A Orde Universal

A totalidade do universo está sometida a unha ordenación que Tomé de Aquino fai depender de Deus como a causa creadora do universo. Esta ordenación recibe o nome de Lei Divina. A Lei Divina é a ordenación do universo por Deus. Esta ordenación regula o comportamento dos seres naturais a través de leis físicas que estes teñen que cumprir necesariamente. O ser humano, pola contra, é un ser libre, polo que a súa conduta non é ordenada por leis físicas senón pola Lei Moral. Segundo Aquino, a Lei Natural é aquela parte da Lei Divina que se refire especificamente á conduta humana.

Legado e Influencia de Tomé de Aquino

Tomé de Aquino foi o pensador máis influente en todo o pensamento cristián, chegando a converterse no pensamento oficial da Igrexa Católica. Autores posteriores como Descartes ou Kant revisaron as súas probas da existencia de Deus, e o intento de conciliar crenza relixiosa e coñecemento racional seguiu presente no pensamento relixioso actual. O concepto de Lei Natural gozou dun indubidable prestixio. A teoría da Lei Natural foi criticada polo historicismo e polo existencialismo ao negaren ambos a existencia dunha natureza humana.