A Traxectoria da Lingua Galega: Desafíos Históricos e Renacemento Cultural

Os Prexuízos Lingüísticos: Un Obstáculo para o Galego

Os prexuízos lingüísticos son ideas falsas ou negativas que se teñen sobre unha lingua ou sobre as persoas que a falan. Non están baseados en argumentos lingüísticos reais, senón en estereotipos sociais. No caso do galego, estes prexuízos teñen a súa orixe na historia e na situación de diglosia, e provocan que moita xente vexa o galego como unha lingua de menor valor. Estes prexuízos poden dificultar a transmisión e o uso normal da lingua.

Por iso, é importante combater os prexuízos lingüísticos mediante a educación, a reflexión crítica e o uso do galego en todos os ámbitos.

Que é a Diglosia?

A diglosia prodúcese cando nunha sociedade coexisten dúas linguas, pero unha delas goza de maior prestixio e uso en ámbitos formais (lingua culta), mentres que a outra queda relegada a contextos informais ou orais (lingua popular), sendo percibida como de menor valor.

Os Séculos Escuros (Séculos XV - XVIII): O Ocaso da Lingua Escrita Galega

Os Séculos Escuros, que abranguen dende o século XV ata finais do XVIII, caracterízanse pola práctica desaparición do galego como lingua escrita. Durante este longo período, o galego pasou a ser considerado unha lingua vulgar e sen prestixio, relegada principalmente á oralidade popular.

Causas dos Séculos Escuros

• A unión dinástica dos Reis Católicos, que impuxo o castelán como lingua oficial e de prestixio.
• A perda de poder da nobreza galega, que adoptou o castelán para manter o seu estatus social e político.
• A falta dunha burguesía urbana e cultural forte en Galicia que puidese impulsar o uso escrito do galego.
• A ausencia de imprentas ou editoriais galegas, o que dificultaba a produción e difusión de textos na lingua propia.
• A censura da Igrexa e da Inquisición, que favorecían o uso do castelán en todos os ámbitos, incluído o relixioso e cultural.

Consecuencias dos Séculos Escuros

• A desaparición da literatura galega escrita, interrompendo unha tradición literaria rica.
• A consolidación da diglosia, co castelán como lingua culta e oficial, e o galego como lingua oral e popular.
• O desprestixio social da lingua galega, que foi asociada á incultura e ao ámbito rural.
• Un forte empobrecemento cultural e identitario para Galicia.

Aínda así, o galego sobreviviu na oralidade popular, o que fixo posible a súa recuperación máis adiante, durante o Rexurdimento no século XIX.

O Rexurdimento: O Renacemento da Lingua Galega no Século XIX

O Rexurdimento comezou no século XIX, xurdindo como unha resposta natural á supervivencia do galego na fala do pobo tras os Séculos Escuros. Este movemento marcou o renacemento da lingua e da cultura galega.

Factores Clave do Rexurdimento

• A influencia do Romanticismo, que valoraba as linguas e culturas propias, fomentando o interese polas raíces galegas.
• O xurdimento dunha nova burguesía e intelectualidade galega que apostou decididamente pola recuperación e dignificación da lingua.
• A publicación de textos en galego e o desenvolvemento dun movemento social pola identidade galega, que axudaron a normalizar o seu uso.
• As ideas dos ilustrados galegos, que sentaron as bases para este renacemento cultural e lingüístico.

Datas e Fitos Clave do Rexurdimento

• 1809: A defensa de Galicia por Francisco Añón, un dos primeiros fitos que amosou a conciencia galeguista.
• 1883: Publicación do Diccionario Enciclopédico Gallego, un paso fundamental para a estandarización e recoñecemento do galego.

Ilustrados Galegos: Pioneiros do Pensamento Crítico e a Defensa da Lingua

Os ilustrados galegos xogaron un papel fundamental na preparación do terreo para o Rexurdimento, defendendo a razón, o coñecemento e, nalgúns casos, a propia lingua galega.

Padre Martín Sarmiento (1695-1772)

• Un dos primeiros e máis destacados defensores do galego desde unha perspectiva científica e ilustrada.
• Recolleu e estudou palabras e expresións do galego, defendendo activamente o seu uso e valor.
• Propuxo o uso do galego na educación para que o pobo puidese entender mellor os contidos.
• É considerado un precursor clave do Rexurdimento.

Benito Jerónimo Feijoo (1676-1764)

• Nacido en Galicia, foi un dos grandes pensadores da Ilustración española, cunha influencia notable en toda Europa.
• Aínda que non escribiu en galego, defendeu a razón, o coñecemento e o pensamento crítico fronte á superstición.
• Contribuíu significativamente ao avance cultural de Galicia e á loita contra a ignorancia.

Juan Antonio Saco e Arce (Sobreira) (1787-1867)

• Coñecido como Sobreira, destacou polo seu activismo cultural e a súa contribución á lexicografía galega.
• Foi autor do Diccionario de Voces Gallegas, unha obra pioneira na recollida do léxico galego.

As Cantigas Medievais Galego-Portuguesas: Xéneros e Análise

As cantigas medievais galego-portuguesas constitúen un dos legados literarios máis importantes da Idade Media na Península Ibérica, escritas nunha lingua común que foi a lingua de prestixio para a lírica na época.

Principais Xéneros das Cantigas

• Cantigas de amor: O poeta (masculino) expresa un amor cortés e idealizado cara a unha dama, seguindo as convencións da lírica provenzal.
• Cantigas de amigo: Unha moza fala do seu namorado ou da súa ausencia, cun ton máis popular, emotivo e de orixe autóctona.
• Cantigas de escarnio e maldicir: Cantigas de carácter satírico, crítico e burlesco, ás veces con intención política ou persoal directa.
• Cantigas de Santa María: Atribuídas a Afonso X o Sabio, son composicións de temática relixiosa que narran milagres da Virxe María.

Estrutura para a Análise de Cantigas

Para analizar as cantigas, cómpre seguir unha estrutura que inclúa os seguintes puntos:

• TEMA: Identificar se é amoroso, relixioso, burlesco, etc.
• SÍNTESE: Resumir o que conta a cantiga.
• ESTRUTURA: Analizar elementos formais como paralelismos, leixaprén (repetición de versos ou partes de versos), e outras repeticións ou recursos estilísticos.