Variedades da Lingua Galega e Fenómenos de Interferencia Lingüística

I. Variedades diatópicas ou xeográficas

Diferenzas no uso segundo a localización xeográfica.

• Bloque Occidental:
  • Seseo: pronuncia de c (ante e, i) ou z como s.
  • Gheada: pronuncia de g como h aspirada.
• Bloque Central: Variedade intermedia.
• Bloque Oriental: Variedade máis conservadora.

II. Variedades diacrónicas ou históricas

Diferenzas no uso segundo o tempo.

• Sincrónico: Estudo do estado da lingua nun momento determinado (actual).
• Diacrónico: Estudo da evolución da lingua ao longo do tempo.

III. Variedades diastráticas ou socioculturais

Diferenzas no uso segundo o nivel cultural ou de instrución do falante.

• Niveis: Culto (alto nivel), Medio ou Vulgar.
• Xergas (ou argot): Linguaxe de grupos sociais con intento de ocultar a mensaxe ou con léxico específico.

IV. Variedades diafásicas ou contextuais

Diferenzas no uso segundo a situación comunicativa.

• Rexistros: Dependen do nivel de formalidade (formal/informal) e do tema (especializado/cotián).

Tipos de rexistro

Formal, Medio ou Informal.

1. Castelanismos

Interferencias directas do castelán no galego.

• Totais (Totales):
  • Substitúen totalmente a forma galega.
  • Exemplos: Dios (Deus), manzana (mazá).
• Parciais (Parciales):
  • Adoptan a fonética ou a morfoloxía castelá.
  • Exemplos: conejo (coello), entrejos (entre os), queres (querías), padesía (parecía).
  • Soupo (soubo), grabau (gravado).
  • Sabrei (saberei), habrá feito (houbo feito).
  • Estos, esas (estes, esas), conducides (conducedes).

2. Vulgarismos

Desvíos da lingua oral. Alteracións na vocalización ou no consonantismo.

• Exemplos: Podema (podemos), pabre (pobre), eperanza (esperanza).

3. Hipergaleguismo ou hiperenxebrismo

Son formas creadas polo intento de diferenciarse do castelán. Ocorren ao aplicar unha regra galega nun contexto onde non corresponde.

• Exemplos: primaveira (primavera), incoñeceinte (inconveniente), prounte (pronto), ourella (orella).
• Sincello (sinxelo), human-a (humana), balcón (balcón), mexiáns (mexicanos).
• Sacristáos (sacristáns), sacrosáns (sacrosantos), zona (zona).