Vocabulario Esencial de Climatoloxía e Fenómenos Meteorolóxicos Extremos

Vocabulario Fundamental de Climatoloxía e Meteoroloxía

AMOC (Atlantic Meridional Overturning Circulation)

Acrónimo de Atlantic Meridional Overturning Circulation. É a cinta transportadora de calor que facilita a suavidade térmica en Europa Occidental. Esta corrente está a ser diluída pola fusión de xeo ártico nas costas de Groenlandia; en consecuencia, o aporte de auga doce ralentiza a Corrente do Golfo, que pouco a pouco desaparecería.

ARIDEZ

A aridez é a relación entre a temperatura e a humidade nun espazo dado. A aridez aumenta coa temperatura e coa escaseza de precipitacións. Existen diversos índices para calculala:

• O índice de Gaussen mide a aridez mensual (un mes é árido cando 2TºC > Pmm).
• O índice de Lautensach-Meyer determina a aridez xeral dunha zona a partir do número de meses con déficit de auga (menos de 30 mm de precipitación).

BARLOVENTO

Parte dun relevo ou zona orientada cara ao lugar de onde vén o vento. É dicir, ladeira dun relevo montañoso exposta ao fluxo ascendente do vento. Ao elevarse o aire, arrefríase, condensa o vapor de auga que contén e produce precipitacións. En España, a ladeira de barlovento dependerá de onde proceda a masa de aire húmida e a disposición do relevo; por exemplo, na Cordilleira Cantábrica será a vertente norte. Oponse a sotavento.

DANA / DINA / GOTA FRÍA

DANA / DINA é o acrónimo de Depresión Illada en Niveis Altos da atmosfera. É unha “gota fría” que se illou e desprendeu do Jet Stream e provoca habitualmente choivas torrenciais por mor da convección atmosférica. É cada vez máis habitual nos períodos desde finais de primavera ata comezos do outono na Cunca Mediterránea, onde a mestura de aire quente en superficie e aire frío en altura dá lugar a situacións atmosféricas treboentas.

EMERXENCIA CLIMÁTICA

Caracterización das consecuencias do quecemento global, acentuado no Antropoceno, a causa das emisións de gases de efecto invernadoiro por mor do consumo masivo de combustibles fósiles. Diversos activistas (como Greta Thunberg e Extinction Rebellion) fan fincapé nas consecuencias e solicitan políticas ecoloxistas:

• Desxeo polar e incremento do nivel do mar.
• Redución dos riscos medioambientais mediante políticas gobernamentais.

INVERSIÓN TÉRMICA

Aumento da temperatura do aire ao aumentar a altura, cando debería diminuír segundo o gradiente térmico normal. Así atopamos o aire máis quente sobre o máis frío. É un fenómeno que se produce sobre todo no inverno cando o aire frío, máis pesado, se acumula no fondo dos vales. Isto débese a que a superficie de contacto co chan, de baixas temperaturas, é maior nas zonas baixas que nos cumios.

ISÓBARA

Liña imaxinaria que une os puntos da superficie terrestre que rexistran unha mesma presión atmosférica. Nos mapas do tempo, as isobaras trázanse cada 4 mb. Cando o seu valor supera o da presión normal (1013 mb) constitúen anticiclóns; cando se sitúa por baixo, borrascas.

ISOHIETA

Liña imaxinaria que une os puntos da superficie terrestre que rexistran a mesma cantidade de precipitacións. O seu valor exprésase en mm. En España, os valores máis elevados (superiores a 800 mm) corresponden ás zonas montañosas e ao norte peninsular; os valores máis baixos (inferiores a 300 mm) danse na zona do sueste peninsular e nas illas de Lanzarote e Fuerteventura.