Λειτουργία του Ανοσοβιολογικού Συστήματος: Αντιγόνα και Λεμφοκύτταρα

Τι είναι η Ανοσία και το Αντιγόνο

Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει οποιαδήποτε ξένη προς αυτόν ουσία και να αντιδρά παράγοντας εξειδικευμένα κύτταρα και κυτταρικά προϊόντα (π.χ. αντισώματα), ώστε να την εξουδετερώσει. Η ικανότητα αυτή του οργανισμού ονομάζεται ανοσία. Η ξένη ουσία που προκαλεί την ανοσοβιολογική απόκριση ονομάζεται αντιγόνο.

Ως αντιγόνο μπορεί να δράσει:

• Ένας ολόκληρος μικροοργανισμός (π.χ. ιός, βακτήριο κ.ά.).
• Ένα τμήμα μικροοργανισμού ή τοξικές ουσίες που παράγονται από αυτόν.
• Η γύρη, διάφορες φαρμακευτικές ουσίες και συστατικά τροφών.
• Κύτταρα ή ορός από άλλα άτομα ή ζώα κ.ά.

Χαρακτηριστικά των Μηχανισμών Ειδικής Άμυνας

Οι μηχανισμοί ειδικής άμυνας διαθέτουν δύο βασικά χαρακτηριστικά που τους κάνουν να ξεχωρίζουν από τους μηχανισμούς μη ειδικής άμυνας:

• α. Η εξειδίκευση: Σημαίνει ότι τα προϊόντα της ανοσοβιολογικής απόκρισης θα δράσουν μόνο εναντίον της ουσίας που προκάλεσε την παραγωγή τους.
• β. Η μνήμη: Είναι η ικανότητα του οργανισμού να «θυμάται» τα αντιγόνα με τα οποία έχει έλθει σε επαφή, έτσι ώστε μετά από μια πιθανή δεύτερη έκθεσή του σε αυτά να αντιδρά γρηγορότερα.

Τα Όργανα του Ανοσοβιολογικού Συστήματος

Το ανοσοβιολογικό σύστημα αποτελείται από τα εξής όργανα:

1. Πρωτογενή Λεμφικά Όργανα

• Μυελός των οστών
• Θύμος αδένας

2. Δευτερογενή Λεμφικά Όργανα

• Λεμφαδένες
• Σπλήνας
• Αμυγδαλές
• Λεμφικός ιστός κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα.

Τα Λεμφοκύτταρα και ο Ρόλος τους

Τα κύτταρα που απαρτίζουν το ανοσοβιολογικό σύστημα είναι κυρίως τα λεμφοκύτταρα, τα οποία ανήκουν στα λευκά αιμοσφαίρια. Τα λεμφοκύτταρα είναι κύτταρα μικρά, στρογγυλά, με σφαιρικό πυρήνα και διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: τα Τ-λεμφοκύτταρα και τα Β-λεμφοκύτταρα.

Τ-λεμφοκύτταρα και Υποκατηγορίες

Τα Τ-λεμφοκύτταρα διαφοροποιούνται και ωριμάζουν στον θύμο αδένα και είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση της ανοσοβιολογικής απόκρισης. Διακρίνονται σε:

• Βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα: Ενεργοποιούνται από το εκτεθειμένο στην επιφάνεια των μακροφάγων τμήμα του αντιγόνου και στη συνέχεια ενεργοποιούν τα Β-λεμφοκύτταρα ή άλλα είδη Τ-λεμφοκυττάρων μέσω ουσιών που εκκρίνουν.
• Κυτταροτοξικά Τ-λεμφοκύτταρα: Ενεργοποιούνται από τα βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα και καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα ή κύτταρα που έχουν προσβληθεί από ιό.
• Τ-λεμφοκύτταρα μνήμης: Παράγονται μετά την έκθεση του οργανισμού σε ένα αντιγόνο και έχουν την ικανότητα να ενεργοποιούνται αμέσως μετά από επόμενη έκθεση του οργανισμού σε αυτό.
• Κατασταλτικά Τ-λεμφοκύτταρα: Σταματούν την ανοσοβιολογική απόκριση μετά την επιτυχή αντιμετώπιση του αντιγόνου.