Arendt eta Beauvoir: Espazio publiko, pribatua eta feminismoa

Arendt: Giza kondizioa eta espazio publikoaren gainbehera

In "Giza kondizioa", Hannah Arendt-ek tesia hau garatzen du: aro modernoan espazio publikoaren atzerakada gertatzen dela, batez ere arlo sozialen sorreraren ondorioz.

Pribatua (etxekoa) eta publikoa (oikos eta polis)

• Pribatua (etxekoa) eta publikoa (oikos eta polis — grezieraz):

Etxeko esparrua bizitzeko beharrak asetzeko mende dago. Espazio publikoan, ordea, gizakiek ekintzarako eta elkarrizketarako gaitasuna hedatzen dute. Aro modernoan, espazio horiei arlo sozialaren sorrera gehitu zitzaion. Arendt-ek uste zuen arlo sozialaren sortzeak espazio publikoaren gainbeherara garamatza. Arlo sozialean, botereak gizakia gizartearen baitan desagerrarazten du eta haren inguruko erabakiak hartzen ditu, bere askatasuna, hitza eta ekintza ahaztuz.

Politika ez da jada berdinen arteko interakzio hutsa. Botereak gizabanakoaren esparru pribatu eta publikoaren gainean agintzen du. Arendt-entzat, espazio pribatuak eta publikoak mantendu behar dira; totalitarismoaren ezaugarrietako bat da dena politiko bihurtzea. Beraz, esfera pribatua identitatea, desberdintasunak eta aniztasuna ezabatzen du. Horregatik, Arendt-ek esparru publikoa gizabanakoaren jaiotetxetzat aldarrikatzen du.

Simone de Beauvoir eta Bigarren sexua

1949an, feminismoaren oinarri bihurtu zen "Bigarren sexua" liburua idatzi zuen Simone de Beauvoir-ek. Bere helburua emakumeek beren burua definitzeko gaitasuna berreskuratzea zen.

Beauvoir-en ideia nagusiak

• Gizakiaren funtsa askatasuna da: zer izan nahi den zehazteko gaitasuna. Baina emakumeek izan behar dutena gizonek erabakitzen dute; horregatik, emakumeek, nahiz eta eskubide politikoak izan, menpean jarraitzen dute.
• Diziplina ezberdinak (biologia, historia, medikuntza...) "emakume" kategoria osatu dute, maskulinoa funtsezkotzat eta egia-iturritzat hartuz; horrela emakumea "bestea" bihurtu da, objektu.
• «Ez da emakume jaiotzen, emakume izatera iristen da» esaldi horrek adierazten du diskriminazioak ez duela oinarri biologikorik, baizik eta kulturalki eta politikoki eraikitako femeninotasunaren ezaugarri batzuei erantzuten dietela. Izan ere, haurra izan eta gero neskatoak etorkizunean emaztea eta ama izango direla pentsatzera hezten dira.
• Amatasuna emakumea esparru pribatuan mantentzeko eraikitako eraikuntza sozial gisa ikusiko du Beauvoir-ek. Horregatik, abortuaren eta kontrazepzioaren aldeko argumentuak aurkezten ditu, emakumeak bere amatasunaren hautua askatasunez egin ahal izateko.
• Simone de Beauvoir-ek uste zuen nahiak betetzeko bi alderdi behar direla: emakumeek lana eta independentzia ekonomikoa izatea, eta borroka kolektiboa egitea.

Arendt: lana, fabrikazioa eta ekintza

"Giza kondizioa" liburuan Arendt-ek gizakien oinarrizko hiru jarduera aztertzen ditu, bizitza aktiboa osatzen dutenak: lana, fabrikazioa eta ekintza.

• Lantzea (lana): bizitzarako baldintza da; maila biologikoan irauteko beharrezkoa. Lanak giza-espeziearen biziraupena eta denboraren irautea ahalbidetzen duten jarduera natural eta biologikoei egiten die erreferentzia. Horiek ez dira iraunkorrak; egiten eta kontsumitzen diren unean agortzen dira.
• Fabrikatzea: gizakiak objektuen bidez mundua sortzeko duen modua. Gauza artifizialen mundua naturatik bereizten gaituena da. Objektu horiek ez dira gure beharrizan biologikoak asetzeko soilik, baizik eta bizi garen modua eraikitzeko; giza ekintzaren emaitza dira.
• Ekintza: aniztasunari lotuta dago: lehenik, gizakiak berdinak direla onartzea; bigarrenik, hitz-askatasuna; hirugarrenik, mundu komunaren zaintza. Izaera politikoa ematen dion jarduera da: gizakiek egin nahi dutena publiko egin eta erabakitzean datza.

Heidegger eta jaiotzaren kontzeptua

Heideggerrek gizakia heriotzera jotzen duen izaki bezala definitu zuen, bitartean Arendt-ek jaiotzea bere pentsamendu politikoaren ardatz bihurtzen du. Arendt-en arabera, gizaki bakoitza berritasun bat da: munduari hasiera ematen dion existentzia, historian zerbait berri eta berezi; ekintzaren bidez aniztasun horra igortzen dena.