Arte Erromatarra: Arkitektura eta Eskultura Nagusiak

Escrito el 23 de Enero de 2026 en vasco con un tamaño de 8,43 KB

1. Erromatar Panteoia - Oinplanoa (Arkitektura)

Gure aurrean dugun irudia “Erromatar Panteoia”ren fatxada da.

Forma: Laukizuzena (sarrera greziar tenplu baten formarekin) eta tolosa (eraikinaren gela nagusia).
Ezaugarria: Eraikin hau octastilokoa da, 8 zutabe baitauzka aurrekaldean.
Materiala: Harria erabili dute eta hormigoia (berritze materiala, Erroman bakarrik erabilia).
Eraikuntza sistema: 3 maila ditu: basamendua, euskarria eta taulamendua.
Tenplu erromatarra vs. greziarra: Erromatar tenplua aurrealdean bakarrik du, greziarrak, berriz, leku guztietatik ditu.
Sistema: Dinteldura (sarrerako eraikinean) eta gangadura (kupulan) erabiltzen ditu.
Elementu euskarriak: Kolomak barruan (dekoratzeko) eta kanpoan. Pilareak barrualdean daude. Arku erdipuntoduna du. Horma sendoa erabiltzen du eraikina eusteko. Arkitrabea sarreran bakarrik dago. Ganga gela nagusian. Kupula (43 m) oso handia da.
Dekorazio elementuak: Kontraste handia zegoen: barrualdea oso dekoratuta zegoen eta kanpoaldea ez (erromatarrentzat garrantzitsuagoa zen barrukoa).
Simetria: Bertikaltasuna nagusitzen da, altuera gehiago baitu lodiera baino. Argia garrantzitsua zen (opulumetik sartzen da).
Kronologia: K.a. II. mendearen hasiera, Adriano enperadorea hil zenean.
Funtzioa: Erlijiosoa; jainko-jainkosa guztien tenplua zen.
Ondorioa: Kupula dimentsio handikoa eta jainko-jainkosen unibertsala tenplua izan zen.

Gure aurrean daukagun irudia “Erromako Koliseoa” edo “Flaviar Anfiteatroa”ren fatxada da.

Forma: Oinplanta zirkularra (anfiteatro guztiek dute).
Materialak: Harrilandua, hormigoia eta adreiluak.
Eraikuntza sistema: 2 maila ditu (behekoan area dago). Hesi batez inguratuta dago animaliak salto ez egiteko. Kabea, ikusleak esertzen ziren tokia, maila sozialaren arabera (jende garrantzitsua behean eta besteak gorago). Gintelda (dekoratzeko) eta ganga (eusteko) erabiltzen da.
Elementu euskarriak: Zutabeak hormari itsatsita daude dekoratzeko. Arku erdipuntoduna da.
Elementu eutsiak: Elementu bitxiak arkitrabea dekoratzeko. Kanoi-ganga du.
Dekorazio elementuak: Pinturak eta eskulturak.
Simetria: Horizontaltasuna nabarmentzen da. Argia ez du garrantzi handirik kanpoan dagoelako eta eguzkiak argitzen duelako.
Kokapena eta Kronologia: Erroman kokatuta dago. I. mendean sortu zen (Tito enperadoreak inauguratu zuen).
Funtzioa: Laudikoa (ikuskizun publikoak egiteko, gladiadoreen arteko borrokak) eta propagandistikoa (erromatarren boterea erakusteko). Enperadoreek ikuskizunak prestatzen zituzten herriaren babesa lortzeko.
Aurrekariak eta Ondorengoak: Erromatar teatroa eta beste anfiteatro batzuk izan ziren aurrekari. Ondorengoek eragina izan zuten, baina hau handiena zen. Gaur egungo estadioak Koliseoan inspiratuta daude.
Egoera: Eraikin hau ez da lehen zen modukoa, harriak lapurtu dituztelako.

Gure aurrean daukagun irudia “Caracallaren Termak” dira.

Forma: Laukizuzena.
Materiala: Harrilandua, hormigoia eta adreiluak.
Eraikuntza sistema (dintelduna eta gangaduna): Hiru pisuk ditu: beheko mailan termak (bainatzeko tokiak, frigidarium-a); bigarren mailan (arkupe baten gainean, solarium-a); azkenengo mailan kupula.
Elementu euskarriak: Zutabe korintiarrak, pilareak, arkua (erdipuntoduna). Zutabe batzuk dekoratzeko eta beste batzuk eraikina eusteko, horma sendoak.
Elementu eutsiak: Arkitrabea, ganga (kanoi-ganga) eta kupula daude.
Dekorazio elementuak: Solairuetan eta hormetan eskulturak daude. Pinturaren erabilera.
Simetria: Horizontaltasuna eta bolumen handiko eraikina.
Argia: Garrantzitsua zen.
Kronologia: III. mendean sortu ziren.
Garrantzia: Erromako arkitekturan, eraikin garrantzitsuenetariko bat da.
Funtzioa: Erromatarrek bainatzeko.
Egilea: Caracalla enperadore bat zen, txarra.
Eragina: Gaur egun kontserbatzen den terma handienetarikoa da.
Ondorioa: Erroman artea politikarekin lortzen da.

Gure aurrean daukagun irudia “Augusto Prima Porta” eskultura da.

Gaia: Augusto enperadorearen erretratua.
Ezaugarriak: Mukulu biribila, gorputz osoko eskultura bat da eta zutik dago. Armadan erliebea du. Zutik dago eta norbaiti zehazki seinalatzen ari zaio.
Materiala: Marmola eta brontzea.
Teknika: Zizelkatuz eginda dago.
Elementu formalak: Bolumen handiko eskultura bat da. Simetrikoa da. Contrapostoa agertzen da (eskuineko anka pisutsuagoa). Argi-ilunak garrantzitsuak dira tolesturetan. Kolorea denborarekin galdu egin da.
Elementu ez-formalak: Idealizatua, jainko itxura emateko. Anatomiaren aldetik, arropa eta gorputza ondo landuta daude, eta bere aurpegiaren itxura mantentzen du.
Sinbologia: Erliebean jainkoak eta bere arrakasta diplomatiko-militarra. Kupido, Venusen semea (ume txikia), familia inperiala Venusarekin lotzeko. Erroman oinezkoak bakarrik jainkoak ziren.
Funtzioa: Erlijiosoa.
Estilo artistikoa: Erromatarra.
Aurrekaria: Polikleto (Doriforoa), bere kanona jarraitu. Aurreko estilo errealistarekin (errepublika garaikoa) apurtu zuen.
Egilea: Anonimoa.
Garaia: I. mendean sortu zen.
Ondorioa: Beste erretratu batzuetan heroi moduan agertzen da.

Gure aurrean daukagun irudia “Marko Aurelio zaldian” eskultura da.

Gaia: Erromako enperadore baten eskultura da (161-180).
Ezaugarriak: Mukulu biribila (gorputz osoa). Jarrera: zaldiaren gainean dago.
Deskripzioa: Zaldiaren gainean dago, keinu bat egiten du esku batez eta beste eskuan liburu bat dauka.
Materiala: Brontzea.
Teknika: Brontze-galdaketa (urtuta eta molde batekin eginda).
Elementu formalak: Lehundua dago, tolesak eta zimurrak ondo landuta (detaile handiekin).
Bolumena: 4,4 m altuera.
Konposizioa: Irudian bertikaltasuna eta horizontaltasuna (T alderantzizkoa) ikusten dira. Ez da simetrikoa (besoen posturagatik). Zaldia bizitasuna du eta Aurelio egonkorra da (kontraste bat dago).
Argi-ilunak: Bai, bi esparruetan (arropan eta ilean).
Kolorea: Berdea (lehen askoz dotoreagoa zen, baina kolorea galdu du oxidazioaren ondorioz).
Elementu ez-formalak: Figuratiboa, naturalista, errealista (handitzen da).
Anatomia: Ondo proportzionatuta. Kanon klasikoa jarraitzen du. Arropa ondo landuta dago. Aurpegia lasai dauka, kontrola transmitituz.
Ikonografia: Zibilez jantzita, ez militarrez.
Sinbologia: Bakea.
Funtzioa: Propagandistikoa.
Arte estiloa: Erromatarra.
Garaia: II. mendean egin zen.
Aurrekariak: Errenazimenduko eta Barrokoko artistek eredutzat hartu zuten zaldizko eskulturak egiteko.
Egilea: Anonimoa.

Etiquetas: