Ausias March: vida, obra e poesía valenciana do século XV
Ausias March
Poeta valenciano, debeu nacer en Valencia ao redor do 1400. Pertencía a unha familia nobre caracterizada por unha certa tradición literaria: o seu tío Jaume March organizou os Xogos Florais de 1393 e o seu pai, Pere March, foi un poeta moi valorado entre os seus contemporáneos.
Durante os anos de mocidade, March tivo unha vida propia dun cabaleiro da nobreza media: representou o seu estamento nas Cortes e participou en diferentes expedicións de Alfonso o Magnánimo polo Mediterráneo. Nesas campañas militares coincidiu con outros poetas, como Jordi de Sant Jordi ou Andreu Febrer.
A partir de 1425, March dedicouse sobre todo a xestionar as súas posesións feudais na Safor. Exerceu como falconeiro real. No ano 1437 casou con Isabel Martorell, unha dama da nobreza de Gandía, irmá de Joanot Martorell. Despois da morte de Isabel, casou con Joana Escorna. En 1450 trasladáronse de Gandía a Valencia, onde Ausias March morreu no ano 1459 na rúa dos Cabillers.
Obra poética
O conxunto da poesía de Ausias March chegou até nós a través de 13 cancioneiros manuscritos e diversas edicións impresas do século XVI, época na que foi un poeta moi admirado. En conxunto, atribúenselle 128 poemas, agrupados en catro grandes cantos:
- cantos de amor;
- cantos de morte;
- cantos morais;
- o canto espiritual.
A poesía de Ausias March parte das características formais e temáticas da tradición trobadoresca, pero adáptaa e fai evolucionar por dúas razóns principais: abandona os occitanismos e dá un tratamento novo aos temas, con unha serie de metáforas e estratexias retóricas que van máis alá dos modelos dos que partía.
Primeira xeración de poetas
Jaume March e Pere March
Valencianos, irmáns e, ao mesmo tempo, tío e pai, respectivamente, do poeta Ausias March, escribiron unha poesía aínda moi ligada ás fórmulas trobadorescas, sen innovacións. Mesmo Jaume March foi un personaxe importante nos certámenes poéticos da Gaia Ciència de Barcelona.
Jaume March e Pere March son autores de poemas de carácter narrativo, de alegorías e de cancións de amor que combinan elementos abstractos e concretos por medio de personificacións.
Gilabert de Proixita
Tamén valenciano, móstrase pouco influído pola nova lírica italiana, a pesar de que participara nunha expedición militar a Sicilia co infante Martí en 1392 e noutra a Sicilia e Sardeña con Xoán I no ano 1395.
A súa produción de temática amorosa analiza os diversos estados de ánimo que lle produce o sentimento amoroso dun xeito melancólico e desesperado, pero non chega a abandonar os tópicos da poesía trobadoresca.