Bigarren Mundu Gerra: Kausak, Garapena eta Ondorioak

Bigarren Mundu Gerra

Segurtasun kolektiboaren porrota eta gerrarako bidea

Gatazka piztu aurreko urteetan, nazioarteko tentsioa areagotu zuten hainbat faktore gertatu ziren.

Nazioen Elkartearen eraginkortasun eza faxismoaren aurka

1929ko krisiaren ondoren, Japoniak, Alemaniak eta Italiak kanpo-politika erasokor eta espantsionista abiatu zuten, eta Nazioen Elkarteak ez zuen erantzun sendorik eman.

Baretze-politikaren porrota

Europako potentziek, gerra berri baten beldur, Alemaniaren espantsionismoaren aurrean amore eman zuten. Politika horri baretze-politika deitu zitzaion, eta porrot egin zuen.

Gerraren eragilea: Poloniaren inbasioa

1939ko irailaren 1ean, Alemaniak Polonia inbaditu zuen, eta horrek gerraren hasiera ekarri zuen.

Alemaniaren ofentsiba (1939-1941)

Hau gerraren lehenengo fasea izan zen, Ardatzeko potentzien nagusitasun militarrak markatua.

Mendebaldeko frontea

Alemaniak, Blitzkrieg edo tximista-gerra taktikaren bidez, Frantzia eta Europako beste herrialde batzuk konkistatu zituen hilabete gutxitan.

Ekialdeko frontea

Mendebaldea menderatu ondoren, Alemaniak SESB (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna) inbaditu zuen, historiako fronte handiena irekiz.

Ozeano Bareko gerra

Japoniak AEB (Ameriketako Estatu Batuak) eraso zituen Pearl Harborren, eta horrek Estatu Batuak gerran sarrarazi zituen.

Ordena totalitario berria

Alemaniak, Japoniak eta, neurri txikiagoan, Italiak, esplotazio ekonomiko eta errepresio politiko gogorra ezarri zuten konkistatutako lurraldeetan. Aurkari politikoak eta, bereziki, juduak kontzentrazio- eta sarraski-esparruetara eraman zituzten, non milioika pertsona sistematikoki erail zituzten.

Aliatuen garaipena (1942-1945)

Hau gerraren bigarren fasea izan zen, non Aliatuek pixkanaka iniziatiba hartu zuten.

1942: Urte erabakigarria

1942. urtetik aurrera, gerraren norabidea aldatu zen: Ardatzeko potentziak atzera egiten hasi ziren, eta Aliatuak, berriz, aurrera.

Aliatuen kontraerasoak eta azken ofentsibak (1943-1945)

Gerrak hiru urte gehiago iraun zituen. Italiak, Alemaniak eta Japoniak lurraldeak galdu zituzten mendebaldeko, ekialdeko eta Pazifikoko fronteetan, eta, azkenean, errenditu egin ziren.

Bakearen antolaketa

Bake-konferentziak: Yalta eta Potsdam

Lehen Mundu Gerraren ostean egindako akatsak ez errepikatzeko asmoz, Aliatuek bi bilera nagusi egin zituzten: Yaltako Konferentzia eta Potsdameko Konferentzia. Yaltan, besteak beste, Ekialdeko Europan hauteskunde libreak egitea adostu zen, baina Sobietar Batasunak erregimen komunistak ezarri zituen.

Lurralde-aldaketak

Europan lurralde-aldaketa esanguratsuak izan ziren. Alemania lau okupazio-eremutan banatu zen, eta Berlin hiriburua ere modu berean zatitu zuten.

Gerraren ondorioak

Hildakoak eta kontzientzia-krisia

Gerraren ondorio demografikoak lazgarriak izan ziren, ia 60 milioi hildakorekin. Historian lehen aldiz, biztanleria zibila sistematikoki sarraskitzeko taktikak erabili ziren, kontzientzia-krisi sakona eraginez.

Nazio Batuen Erakundea (NBE)

Etorkizuneko gatazkak saihesteko, Nazio Batuen Erakundea sortu zen. Bere helburu nagusiak hauek dira:

• Pertsonen eskubideak babestea.
• Nazioarteko bakeari eustea.
• Herrien determinazio librea sustatzea.
• Herrien arteko lankidetza bultzatzea.

Erabaki garrantzitsuenak Segurtasun Kontseiluak hartzen ditu. Bertan, bost kide iraunkorrek (AEB, SESB, Erresuma Batua, Frantzia eta Txina) beto-eskubidea dute.