Biologia eta Antolamendu Biologikoa: Ariketa Praktikoak

Antolamendu Biologikoa eta Ehunak

1. Antolamendu-maila hierarkikoa (Txikienetik Handienera)

Hurrengo elementuen antolamendu-maila hierarkikoa identifikatzea eta maila txikienetik handienera ordenatzea (Erabili < sinboloa):

Hidrogenoa < Karbonoa < Karbono dioxidoa < Ura < Glukosa < Adipozitoa < Neurona < Globulu gorria < Kondrozitoa < Muskulu-ehuna < Ehun epiteliala < Gibela < Urdaila < Bihotza < Digestio-aparatua < Zirkulazio-sistema < Nerbio-sistema < Gizakia < Txakurra < Landarea.

2. Molekula Organikoak, Funtzioak eta Elikagai Adibideak

Organismoan dauden molekula organikoak, haien funtzioak eta elikagai adibideak:

• Gluzidoak (Karbohidratoak):
  • Funtzioa: Energia iturri nagusia eta erreserba.
  • Adibideak: Ogia, arroza, pasta eta fruta.
• Lipidoak (Gantzak):
  • Funtzioa: Energia biltegiratzea, isolamendua eta babes mekanikoa.
  • Adibideak: Oliba-olioa, gurina, haragia, fruitu lehorrak.
• Proteinak:
  • Funtzioa: Egitura anatomikoa, garraioa eta defentsa.
  • Adibideak: Arrautzak, arraina, lekaleak, haragia.
• Azido Nukleikoak (DNA, RNA):
  • Funtzioa: Informazio genetikoa eta proteinen sintesia.
  • Adibideak: Zelula guztietan (adib. barazkiak, haragia, arrautzak).

3. Zelulak eta Sortzen Dituzten Ehun Motak

Identifikatu zer ehun mota sor daitekeen zelula hauekin:

1. Neuronak: Nerbio-ehuna.
2. Muskulu-zelulak: Muskulu-ehuna.
3. Zelula epitelialak: Ehun epiteliala.
4. Basofiloak: Odol-ehuna.
5. Gantz-zelulak: Gantz-ehuna.
6. Leukozitoak: Odol-ehuna.
7. Globulu gorriak: Odol-ehuna.
8. Kondrozitoak: Ehun konektiboa.
9. Osteozitoak: Hezur-ehuna.

4. Bihotzaren Osagaiak eta Ehunen Funtzioak

Bihotzak hainbat osagai ditu. Erantzun galdera hauei:

1. Zer ondorio atera dezakezu errealitate horretatik?

   Ondorioa: Ehunak bateratzean, organo bat sortzen da. Kasu honetan, muskulu-ehuna (miokardioa), ehun epiteliala, ehun konektiboa eta nerbio-ehuna bateratzean, bihotza sortzen da.

2. Zer informazio gehitu daiteke ehun horietako bakoitzari buruz? (Zelula-mota, mugimendu-mota...)

   Hona hemen ehun mota bakoitzaren xehetasunak:

   • Muskulu-ehuna (Miokardioa):
     • Zelula: Miozitoak.
     • Funtzioa: Uzkurtzea eta odola ponpatzea (mugimendu autonomoa).
   • Ehun Epiteliala:
     • Zelula: Zelula epitelialak.
     • Funtzioa: Barrualdea eta kanpoaldea estali, babesa eta trukeak.
   • Ehun Konektiboa:
     • Zelula: Fibrozitoak.
     • Funtzioa: Euskarri mekanikoa eta babesa.
   • Nerbio-ehuna:
     • Zelula: Neuronak eta Glia-zelulak.
     • Funtzioa: Bihotzaren erritmoa eta uzkurdura koordinatu.

5. Hezur-ehunaren 5 Funtzio Funtsezkoak

1. Euskarria: Gorputzari forma eta egitura ematea.
2. Babesa: Organo garrantzitsuak babestea.
3. Mugimendua: Muskuluen eransketarako puntua izatea.
4. Erreserba: Kaltzio eta fosforo gatzak biltegiratzea.
5. Hematopoiesia: Hezur-muinean odol-zelulak sortzea.