Bizkaiko langileen protesta eta lan‑baldintzak (1896)

Testua: Bizkaiko langileei

Sarrera

Testu hau langileen protesta bat da kantinen eta barrakoien kontra. Ekonomikoki, politikan eta alor sozialean jasotzen dira salaketak. Ez dakigu egilea zein den, baina badakigu sozialista bat zela. 1896. urtean idatzi zen; Garai hartako Errestaurazioaren egoera ondo ez zegoenean sortu zen. 1. mailako testua da eta irakurtzen duten pertsona guztiei zuzenduta dago.

Egoera ekonomikoa eta industrializazioa

Herriaren egoera ekonomikoa momentu horretan oso txarra zen. Nekazaritzak atzerapenak jasan zituen, eta industrializazioa, neurri batean, Euskal Herrian eman zen; industrializazio hori lotsatia ere bazen. Legedi ekonomikoak jabeen interesak defendatzen zituen; ordenaren aldeko jarrera nagusi zen, bestela jabeek euren babesik galtuko zutela uste baitzen. Liberalismoak jabe horien interesak bilatzen zituen, eta lehiakideen aurkako protekzionismo‑neurriak martxan jarri nahi zituzten.

Langileen antolakuntza eta ondorioak

Langileen elkarteak eta sindikatuak hasieratik nahiko ondo garatu ziren, eta horrek kanpoko jende asko erakarri zuen. Horren ondorioz, langileen egoera kezkagarria bihurtu zen. Lanorduak oso luzeak ziren, eta, gainera, soldatak oso txikiak ziren horrenbeste orduengatik. Soldata horrekin ez zitzaien nahikoa iristen bizitzeko, eta familiako kide denek egin behar zuten lana. Baldintza onargarriak ez zirenez, barrakoietan bizi ziren, etxeak oso garestiak baitziren eta dirua ez baitzuten iristen.

Sindikatuak eta eskakizunak

Bizkaiko langileak ziren eta gehienak sozialistak ziren. Sindikatuak langileak antolatu zituen, eta UGTk gehiengoa zuela ere aipatu behar da. Haiek egin zituzten eskaerak hauek izan ziren nagusiki:

• Lanaldia murriztea (bizitzeko eta erosteko denbora libre gehiago izatea)
• Bizitzeko eta lan egiteko baldintza duinak eta libreagokoak izatea

Demanda horiek gobernuei bidali nahi zizkieten, eta horretarako batzarra edo batzordea sortu zuten. Lortu ahal izateko ezinbestekoa zen baldintza haiek onartzea; azken finean, jaso zituzten lorpenak oso eskasak izan ziren: barrakoekin eta janarekin ez zuten ezer lortu, baina lanaldiarekin behintzat zerbait bai lortu zuten.

Protestak, grebak eta migrazioa

Langileen egoera industriaren eremuan oso txarra izan zen. Haien protestak antolatzeko grebak eta manifestazioak egiten zituzten, eta greba egitearen eskubidea errebindikatu zuten. Gobernuarekin ez ziren fidatzen, baina hala ere batzordea sortu zuten. Langile horiek oraindik ez zeuden osoki integratuta: Galiziatik, Extremaduratik, Andaluzatik eta abarretik etortzen ziren. Lehenik pertsona bat etortzen zen, eta ondoren bere familia osoa etortzen zen.

Ondorioa

Testuak azpimarratzen du Bizkaiko langileen borrokaren eta antolakuntzaren premia, bai soldatetan eta lan‑orduetan, bai bizi‑baldintzetan eta migrazioaren ondorioak kudeatzeko beharrean. 1896ko testu honek garaiko testuinguru ekonomiko eta sozial sakona agerian uzten du.