Botere Judizialaren eta Jardueraren Printzipioak

Botere Judizialaren Printzipio Nagusiak

Botere judizialaren oinarriak finkatzeko, hurrengo printzipioak hartu behar dira kontuan:

1. Mugiezintasun-printzipioa

Aurrekoaren osagarria da: epaileak ezin dira euren postutik mugitu. Honen bidez bermatu nahi da epaileak ez direla 'lagunen' onerako mugituko.

2. Esklusibotasun-printzipioa

Auzitegiei bakarrik dagokie epaitzea eta epaitutakoa betearaztea. Adibidez, epaia betetzen ez bada, beste baliabide batzuk bilatuko dira hori betearazteko; dirua ordaintzen ez bada, beste ondasun batzuetatik kenduko zaio.

3. Batasun-printzipioa

Printzipio honen arabera, Espainian botere judizial bakarra aurkituko dugu.

4. Botere judizialaren autogobernu-printzipioa

Botere judizialak bere burua antolatzeko askatasuna eta independentzia dauka. Nola gauzatuko da? Organo baten bitartez: Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren bidez. Beste botereek ezin dute eragin prozesu honetan.

5. Auzitegi Gorenaren errekonozimendu-printzipioa

Honek esaten digu Auzitegi Gorena izango dela epaitegi guztien gainetik dagoen epaitegia; hau da, gidatzeko ahalmena du.

Jarduera-printzipioak

Justizia administrazioaren funtzionamendua arautzen duten oinarrizko puntuak dira:

1. Sententziak betetzeko betebeharra

Herritar eta botere publiko guztiek epaitegiek emandako sententziak bete behar ditugu. Printzipio hau Konstituzioan aldarrikatzen da. Borondatez betetzen ez badira, sistemak baditu beste baliabide batzuk betearazteko.

2. Doakotasun-printzipioa

Justizia, berez, doakoa da, doako justiziaren figura baitaukagu. Doako justizia lortzeko, pertsonak aitortu behar du ez duela dirurik abokatu bat ordaintzeko. Garrantzitsua da bereiztea: ez da berdina doako justizia eta ofiziozko abokatu bat izatea.

3. Ahozkotasuna eta publizitate-printzipioa

Epaitegien jarduera ia osoki ahozkoa da. Epaitegi batek egiten dituen jarduera gehienak publikoak dira; hau da, nahi izanez gero, auzi bat ikus dezakezu. Salbuespen gisa, gaiaren arabera, epaileak saioa publikoa ez izatea erabaki dezake.

4. Akats judizialengatiko erantzukizun-printzipioa

Estatuak erantzukizuna izango du epaile batek akats bat egiten duenean; hau da, kalte-ordain bat ordainduko dio akats hori jasan duen pertsonari.

5. Herritarren parte-hartzearen printzipioa

Herritarrek justizian parte hartzeko aukera eta eskubidea dute. Hau epaimahai herritarraren bitartez (Jurado, herritarrez osatua) gauzatzen da.