Cinquecento Artea: Arkitektura, Eskultura eta Pintura

Cinquecentoko Arkitektura (XVI. mendea)

Errenazimenduaren gailurra izan zen, antzinako klasikoen eragina eta berrikuntza tekniko-estetikoak uztartuz.

Funtsezko Ezaugarriak

• Simetria eta proportzioa: Eraikinen diseinua Vitruvioren ikasketetan eta giza gorputzaren proportzioetan oinarritu zen.
• Perspektiba: Perspektiba linealak sakontasuna eta hirugarren dimentsioaren sentsazioa eman zien eraikinei.
• Oinplantak: Oinplanta zirkularrak, Greziar gurutze formakoak eta gurutze latinozkoak erabili ziren.
• Estalkiak: Kanoi ganga eta kupulak nagusitu ziren; Bramantek, Michelangelok eta Palladiok diseinu berritzaileak garatu zituzten.
• Monumentaltasuna: Eraikin handi eta sofistikatuak indarra eta prestigioa adierazteko diseinatu ziren.
• Argia eta espazioa: Argiztapen naturala maximizatu zen barruko espazioaren efektu dramatikoa hobetzeko.
• Integrazioa ingurunearekin: Bereziki Palladiok landa etxeetan paisaiarekin oreka bilatu zuen.
• Apaindura: Zutabe orden klasikoak (doriarra, joniarra, korintiarra) eta dekorazio aberatsa erabili ziren.

Arkitekto Nagusiak eta Obra Garrantzitsuenak

• Donato Bramante: San Pietro in Montorio tenplua, simetriaren eta harmoniaren adibide argia.
• Michelangelo: San Pedroko kupula (Vatikanoa), Errenazimenduko obra monumentala.
• Andrea Palladio: Villa Capra (Rotonda), sinpletasuna eta proportzio perfektua uztartzen duen villa ospetsua.

Arkitektura honek Europako estiloen bilakaeran eragin handia izan zuen.

Cinquecentoko Eskultura (XVI. mendea)

Errenazimenduko eskulturak errealismoa eta perfekzio idealizatua bilatu zituen, antzinako klasikoetan inspiratuta.

Funtsezko Ezaugarriak

• Errealismoa: Anatomia ikerketa sakona eta giza figura errealisten irudikapena.
• Adierazkortasuna: Aurpegien espresio eta jarreren bidez emozioak transmititzea.
• Dinamismoa: Mugimendua eta naturalismoa islatu ziren eskulturetan.
• Maisutasun teknikoa: Marmolean eta brontzean xehetasun handiko lanak egin ziren.
• Monumentaltasuna: Eskulturak handiagoak bihurtu ziren, boterea eta edertasuna adierazteko.

Eskultore Nagusiak eta Obrak

• Michelangelo:
  • David: Giza anatomiaren perfekzioa eta indarra islatzen duen marmolezko eskultura.
  • Moises: Profetaren indarra eta dramatismoa azpimarratzen duen obra monumentala.
• Giambologna:
  • Sabinen bahiketa: Konposizio dinamiko eta espiral moduko formarekin, Manierismorako trantsizioa erakusten du.

Cinquecentoko eskulturak Errenazimenduko idealak gailurrera eraman zituen, etorkizuneko estilo artistikoetan eragin handia izanik.

Cinquecentoko Pintura (XVI. mendea)

Errenazimenduko pinturak perfekzio teknikoa, errealismoa eta idealizazioa uztartu zituen.

Ezaugarri Nagusiak

• Perspektiba aurreratua eta argi-ilunak, sakontasuna eta bolumena sortzeko.
• Giza figuraren idealizazioa eta errealismoa, xehetasunetan arreta jarriz.
• Kolorearen eta argiaren erabilera, efektu atmosferikoekin.
• Konposizio dinamiko eta orekatua, ikuslearen arreta gidatzeko.
• Gai erlijioso eta mitologikoak, mundu ikuspegi aberatsagoa erakutsiz.
• Erretratuak, nortasuna eta gizarte-maila adierazteko.

Artista Garrantzitsuenak eta Obrak

• Leonardo da Vinci: Gioconda, Azken Afaria.
• Rafael: Atenaseko Eskola.
• Michelangelo: Sixtotar Kaperako freskoak.
• Tiziano: Urbinoko Venus.
• Tintoretto: Oin-garbiketa.
• Sofonisba Anguissola: Felipe II.aren erretratua.

Cinquecentoko pinturak errealismoa, harmonia eta adierazkortasuna uztartu zituen, artearen historiako gailurretako bat bihurtuz.

Manierismorantz Trantsizioa

Manierismoa Errenazimentuaren amaieran sortu zen, harmonia klasikoa alde batera utziz. Proportzioak desitxuratzea, konposizio konplexuak eta adierazkortasun emozionala nabarmendu ziren. Estilo honek tentsioa eta ikusmen konplexutasuna esploratu zituen, subjektibitateari garrantzi handiagoa emanez. Artista manierista ospetsuen artean Giambologna eta El Greco daude, beren irudi luze eta meheengatik eta kolore biziak erabiltzeagatik bereizten direlarik.