Clases e formación dos substantivos en galego

Clases de substantivos

Substantivos propios

Substantivos propios que poden clasificarse en:

• Topónimos: nomes propios de lugar.
• Antroponimos: nomes propios de persoa.
• Patronímicos: apelidos.

Substantivos comúns

Substantivos comúns que poden clasificarse en varias categorías:

Pola súa orixe

• Primitivos: non conteñen ningún morfema derivativo (ex.: casa).
• Derivativos: conteñen morfemas derivativos (ex.: librazo, canción, librecho).

Pola súa composición

• Simples: formados por un lexema.
• Compostos: constituídos por dous ou máis lexemas.

Polo seu significado

• Abstractos e concretos. Os concretos poden clasificarse en non contables e contables. Os substantivos contables poden ser individuais ou colectivos.

Xénero do substantivo

Masculino

Son masculinos, entre outros, os nomes rematados en:

• -o, -ote, -ume, -ao, -oi, -l, -s, -n.
• Tamén son masculinos os nomes de letras, números, ríos, cabos, montes, mares e océanos.
• Exemplos: bechamel, cárcere, costume, couce, cuspe, fel, legume, leite, lume, mar, mel, nariz, paradoxo, sal, sinal, sangue, teitume, til, ubre, xiz.

Femenino

Son femininos, entre outros, os nomes rematados en:

• -a, -axe, -se, -ite, -ade, -á, -ei, -z, -ción.
• Tamén son femininos os nomes de froitas e árbores froiteiras.
• Exemplos: ábside, análise, azouta, calor, corcute, dor, eclipse, fin, marxe, orde, orixe, pantasma, paréntese, ponte, pube, sedela, síncope, suor.

Formación do feminino

• Palabras rematadas en -o ou en -e átonos engaden -a para formar o feminino.
• Palabras tematadas en vogal tónica engaden -a.
• Palabras rematadas en consoante distinta de -n engaden -a.
• Palabras rematadas en -ín engaden -a.
• Palabras rematadas en -ón forman feminino en -ao e -ona.
• Palabras rematadas en -án engaden -a.

Formación do plural

• Palabras rematadas en vogal, -n ou diptongo engaden -s.
• Palabras rematadas en -r e -z engaden -es.
• Palabras rematadas en -s: se son agudas engaden -es; as graves e esdrúxulas non cambian.
• Palabras rematadas en -x non cambian no plural.
• Palabras rematadas en -l: os monosílabos e os polisílabos non agudos engaden -es, e os polisílabos agudos perden o -l e engaden -is.
• Os cultismos e os estranxeirismos normalmente engaden -s.

O adxectivo cualificativo

O adxectivo cualificativo pode clasificarse en:

• Explicativos: expresan unha cualidade propia do substantivo (ex.: neve branca).
• Especificativos: indican unha calidade que pode ter ou non o substantivo.

Graos do adxectivo

• Positivo
• Comparativo
• Superlativo

Grau comparativo

Formas analíticas que se empregan para expresar:

• Igualdade: tan ... como / tanto ... como.
• Superioridade: máis ... ca / máis ... que / máis ... do que.

Grau superlativo

• Superlativo absoluto: formado con palabras comúns como moi (ex.: moi grande) ou con sufixos como -ísimo, -errimo, e con prefixos como super-, extra-.
• Superlativo relativo: indica a máxima cualidade nun grupo (ex.: o máis grande da familia).