Desberdintasuna, Generoa eta Boterea: Teoria eta Praktika

Natura, Kultura eta Desberdintasuna

Desberdintasuna ez da ekonomikoa bakarrik; dimentsio ekonomikoaz gain, kapital kultural, sozial eta sinbolikoaren bidez eratzen da, Bourdieu-ren eskeman bezala. Sinbolismoak (ritualak, hizkuntza, objektuak eta espazioak) “normaltzat” aurkezten ditu hierarkiak, eta horrela boterea ikusezinez legitimatzen da eta belaunaldiz belaunaldi erreproduzitzen da.

Patriarkatua Botere Sistema Gisa

Patriarkatua ez da konstante biologikoa, baizik eta praktiketan oinarritutako sistema kultural eta historikoa da. Honako hauek eusten dute:

• Lanaren banaketa sexuala.
• Soldata arrakalak.
• Arau sozial eta sinbolikoak.

Erlijioak, hezkuntzak, hizkuntzak eta iruditeria mediatikoak emakumeen mendekotasuna naturalizatzen dute, baina feminismoak eta antropologiak erakusten dute genero rol horiek eraikiak eta aldagarriak direla.

Pentsalari Nagusiak: Ortner, Bourdieu, Foucault, Butler

Sherry Ortner

Sherry Ortnerrek lehenik proposatu zuen gizonen/kulturaren eta emakumeen/naturaren arteko lotura sinboliko unibertsala, baina gero azpimarratu zuen patriarkatua anitza eta testuinguruaren araberakoa dela.

Pierre Bourdieu

Bourdieu-k indarkeria sinbolikoa deskribatzen du: patriarkatua eguneroko ohituretan, gorputz-jarreretan eta hezkuntzan barneratzen da, eta horrela gizonen nagusitasuna “normal” bihurtzen da.

Michel Foucault

Foucault-entzat, bioboterearen bidez gorputzak, sexualitatea eta ugalketa arautzen dira, eta horrek genero-arauek zer den “normala” eta “desbideratua” definitzea dakar.

Judith Butler

Judith Butlerrek generoa identitate finko gisa ukatzen du: genero identitatea ekintza performatibo errepikakorraren emaitza da, eta ekintza horiek aldatuz arauak subertitu daitezke.

Sexua, Generoa eta Genero Antropologia

Sexua biologikotzat eta generoa kulturaltzat hartu izan da, baina antropologiak eta teoriak erakusten dute genero rolen definizioa gizarte bakoitzak eraikitzen duela eta denboran aldatzen dela. Generoaren sozializazioaren bidez haurtzarotik ikasten dira rol maskulino eta femeninoak, sarien eta zigorraren bidez barneratuz hierarkia maskulino/femeninoa.

Margaret Mead-en lanek eta kultur aniztasuneko adibideek (hijra, fa’afafine, etab.) erakusten dute “maskulino” eta “femenino” ezaugarriak ez direla biologikoak, baizik eta kultura bakoitzaren ikaskuntza eta sinbolismoaren emaitza.

Generoaren antropologiak aztertzen du nola antolatzen diren rolak eta botere-harremanak sexuen artean, eta nola gurutzatzen diren klasearekin, etniarekin, adinarekin edo sexualitatearekin, ikuspegi androzentrikoa eta etnozentrikoa kritikatu eta metodoak berrituz.

Feminismoak Espainian

Espainiako feminismoa gizarte-aldaketekin lotuta agertzen da: emakumeen lan-mundurako irteera, independentzia ekonomikoa eta desberdintasun juridiko eta sozialekiko kritika.

XIX. Mendea eta Lehenengo Eskakizunak

XIX. mendean, analfabetismo handia eta Elizaren eraginarekin, lehen aldarrikapenek hezkuntzarako sarbidea jarri zuten erdigunean, berdintasun politiko osoaren aurretik.

Figure Garrantzitsuak

Hona hemen figura batzuk:

1. Concepción Arenal: Hezkuntza, pobreziaren aurkako borroka eta emakumeen eskubideak defendatu zituen.
2. Clara Campoamor: Emakumeen boto eskubidea lortu zuen 1931n.
3. Victoria Kent: Espetxe-erreforma humanitarioak bultzatu zituen, nahiz eta botoaren atzerapena defendatu zuen une batean.