Desjabetzearen Lehengoratze Eskubidea: Gakoak eta Prozedura

Desjabetzearen Lehengoratze Eskubidea

Desjabetze ahalmena baldintza baten menpe dago: ondarea, eskubidea edo interesa kentzeari bide ematen dioten arrazoiak gertatzea. Arrazoi edo helburu horiek iraun beharra dute denboran zehar; izan ere, desjabetzea gauzatu orduko desagertzen badira, desjabetuak lehengoratze eskubidea izango du, eta kendu zaizkion ondasunak itzul dakizkiola eskatzeko aukera izango du.

Zer da lehengoratzea?

Lehengoratzea desjabetuak zein bere kausadunek duten eskubidea da. Eskubide honen bidez, desjabetutako ondasuna berreskuratu daiteke, baldin eta ondasuna ez bada destinatu desjabetzea oinarritu zuten helburuetarako.

Lehengoratzea gertatzen den kasuak

Honako hiru egoera hauetan gertatu ohi da lehengoratzea:

• Obra gauzatu ez denean edo desjabetzea oinarritu zuen zerbitzua ezarri ez denean.
• Desjabetutako ondasunaren zati batzuk soberakin moduan geratzean (obra edo zerbitzuari atxiki gabeko zatiak).
• Desjabetutako ondasun edo eskubidearen destinoa hutsaldu edo aldatzen denean.

Lehengoratze eskubidearen bazterketa

1999ko NDLaren aldaketaren ondorioz, lehengoratzea honako bi kasu hauetan baztertzen da:

1. Jaregitea eta aldi bereko atxikitze berria: Onura publikoko edo gizarte intereseko beste helburu baterako. Legeak bi baldintza eskatzen ditu: prozesuak "aldi berekoak" izatea eta bigarren atxikitzea "arrazoitua" izatea. Administrazioak xedearen aldaketari publizitatea eman behar dio, desjabetuek alegazioak egin ditzaten.
2. 10 urteko epea: Lehengoratze eskubidea baztertzen da, halaber, desjabetzea bidezkotu zuen helburuarekiko atxikitzea edo lotura 10 urtez luzatu bada.

Prozedura eta epeak

Lehengoratzea bidezkoa denean, administrazioak honela jardungo du:

• Administrazioak lehengoratze eskubidea aitortzen duen akordioa onartu eta desjabetuari jakinarazi behar dio.
• Jakinarazpena jaso eta hiru hilabetera, desjabetuak lehengoratzea baliatzeko eskabidea aurkeztu beharko du.
• Epe hori igaro eta interesdunak eskubidea baliatuko duela agertzen ez badu, eskubidea galduko du.

Oharra: Proiektatutako obra egin ez bada edo zerbitzua ezarri ez bada, desjabetuek balio justua egunera dadila exijitu dezakete.