Euskal Autonomia Erkidegoko Biztanleriaren Banaketa

Biztanleriaren Kokapenaren Arrazoiak

Arrazoi Historikoak

Iraganean, helburu ekonomiko eta militarrak zituzten hiri berriak sortzeko joera zegoen, batez ere kostaldean, ibai-ertz garrantzitsuetan, eta, neurri txikiagoan, salgaien mugimenduak kontrolatzeko ezinbesteko guneetan edo baliabide natural garrantzitsuak zituzten lekuetan.

Arrazoi Geografikoak

Kostaldetik gertu egotea oso garrantzitsua zen. Aldi berean, baliabide hidrikoetatik gertu, ahalik eta eremu lauenetan egotea eta larre aberatsak izatea, uzta ezin hobea izateko eta ganadua elikatzeko. Gainera, itsasoaren eraginak klima-kontrasteak leuntzen zituen.

Arrazoi Ekonomikoak eta Desoreka

Ekonomiari lagunduz, populazioak industriaguneen inguruan hazi ziren. XIX. mendetik aurrera, Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba arteko desoreka ekonomikoa areagotu zen. Kostaldeko probintzietan, bereziki Bizkaian, Industria Iraultzari esker ekonomiaren eta demografiaren gorakada gertatu zen; Arabak, berriz, landa-ekonomia handiagoarekin jarraitu zuen.

Hedapen Ekonomikoaren Homogeneotasun Eza

XX. mendearen amaieratik, industria eta zerbitzu espezializatuen sektorea euskal lurralde osoan hedatu arren, hedapen hori ez da homogeneoa izan lurralde guztietan. Bi sektoreak Gipuzkoan hedatu ziren gehien, probintzia osoan zehar. Lurralde horretan, industria eta hirugarren sektore espezializatuak nahiko modu uniformean hedatzen dira haranetako populazioetan.

EAEko Datu Demografikoak

EAEn 2.200.000 biztanle inguru bizi dira. Lurraldeka, honako hauek dira datuak:

• Bizkaia: Populatuena da, 1.160.000 biztanle ditu.
• Gipuzkoa: 730.000 biztanle inguru.
• Araba: 340.000 biztanle inguru.

Biztanleria-dentsitatea handia da, 300 bizt./km² baino gehiago. Bizkaia da dentsitate handieneko lurraldea, 500 bizt./km²-tik gorako dentsitatearekin.

Euskal Herriko Konparaketa eta Atzerritarrak

EAE da Euskal Herriko lurralde nagusia biztanleriari dagokionez. Euskadiren atzetik, Nafarroak 680.000 biztanle ditu, eta Iparraldeak, berriz, 300.000 biztanle.

Euskadin nazionalizatu gabeko atzerritarren %10 dago. Duela gutxi, marokoarrak dira atzerritar ugarienak, errumaniarren atzetik.

Udalerri Nagusiak Biztanle Kopuruaren Arabera

Hiriburuak

• Bilbo: Euskadin biztanle gehien dituen hiria (350.000 biztanle).
• Gasteiz: 250.000 biztanle.
• Donostia: 190.000 biztanle inguru.

50.000 biztanletik gorako udalerriak

• Barakaldo (100.000 biztanle)
• Getxo (80.000 biztanle)
• Irun (65.000 biztanle)

25.000 biztanletik gorako udalerri garrantzitsuak

• Bizkaian: Santurtzi, Portugalete, Basauri, Leioa, Durango eta Sestao.
• Gipuzkoan: Errenteria eta Eibar.

20.000 biztanletik gorako herriak

• Bizkaian: Galdakao eta Erandio.
• Gipuzkoan: Zarautz, Arrasate, Hernani eta Tolosa.

EAEko Metropoli-Areak

Euskal Autonomia Erkidegoan hiru metropoli-are nagusi daude:

1. Bilbo Handia

   Garrantzitsuena da, Bizkaiko biztanleriaren %80 biltzen du, ia 1.000.000 biztanle. Herri garrantzitsuenak: Bilbo, Barakaldo, Getxo, Santurtzi, Portugalete, Basauri eta Leioa.

2. Donostiako Metropoli-Area

   450.000 biztanle inguru ditu. Herri garrantzitsuenak: Donostia, Irun, Errenteria, Zarautz, Hernani, Hondarribia, Pasaia eta Andoain.

3. Araba Erdialdea

   300.000 biztanle inguru ditu. Udalerririk garrantzitsuena Gasteiz da. Gainerako herriak 5.000 biztanle baino gutxiago dituztenez, ez dira hain garrantzitsuak.

Eragin-Eremuak eta Biztanleriaren Banaketa

Eragin-eremu nagusiak probintzietako hiriburuetan daude. Arabako Errioxaren eragin-eremua, adibidez, Logroñon (Errioxan) edo Miranda de Ebron (Burgos) oinarritzen da.

Biztanleriaren Banaketa Lurraldeka

• Gipuzkoa: Biztanleria modu erregularrean banatuta dago.
• Bizkaia eta Araba: Biztanleriaren banaketa irregularra dute.

Bizkaiko Gainerako Hiriguneak

• Kostaldeko udalerriak: Bermeo, Lekeitio eta Ondarroa.
• Eskualde-buruak: Mungia, Ermua, Balmaseda eta Gernika.
• Ibaizabal ibaiaren arrokoak: Elorrio, Durango eta Zornotza.

Gipuzkoako Banaketa Erregularra

Gipuzkoan, biztanleriaren banaketa oso erregularra da, bertakoen enpresa-ekimen zabalari esker. Biztanle-dentsitate handiena kostaldean eta haranetan aurki daiteke.

Gune Garrantzitsuak Haranen Arabera

• Deba Garaia: Deba, Oñati, Arrasate, Bergara eta Elgoibar.
• Urola Bailara: Azpeitia eta Azkoitia.
• Oria Bailara: Tolosa eta Beasain.
• Bizkaiko mugan: Eibar.

Arabako Kontzentrazioa

Araban, hiriburuak, Vitoria-Gasteizek, probintziako biztanle guztien %76 biltzen du. 10.000 biztanle baino gehiago dituzten beste udalerri bakarrak Laudio eta Amurrio dira.

Ondorioa: Kostaldeko Kontzentrazioa

Hiri-kontzentrazio handienak euskal kostaldean daude, Bilboko eta Donostiako metropoli-eremuetan. Funtzio ekonomikoak tartekatzen dira, bereziki industrialak eta zerbitzuetakoak, eta azken urte hauetan turismoak gero eta indar handiagoa hartzen du.