Eguneroko eta Euskal Prentsaren Historia

Eguneroko prentsaren historia

Imprimategiaren aurretik

Transmisioak:

• Ahoz ahoa (koplariak eta informazio saltzaileak).
• Idatziak (annales, avvisi eta acta diurna oholtxoak).

Gaiak eta helburua

• Gaiak: informazio soziala eta militarrak.
• Helburua: herritarrak informatu.

Imprimategiaren sorrera

• Noiz: XV. mendean.
• Nork: Gutenbergek.
• Ekarpenak: informazio eta kulturaren hedapena; orriak azkarrago kopiatzea; irakurtzen ikastea.

Imprimategiaren ondoren (egunkarien aurrekariak)

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatzea.
• Zabalkunderako eragozpenak: irakurle kopuru urria eta prezio altuak.

Lehen egunkariak

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatu.
• Zabalkunderako eragozpenak: irakurle urria, prezio altuak eta informazio emateko eskubideen aldarrikapena hasten da.

Masa egunkariak

• Noiz: XIX. mendean.
• Gaiak: herrikoiagoak, edozein pasadizu.
• Helburua: jendearen interesa eta entretenimendua.
• Zabalkunderako eragozpenak: aurreko eragozpenak desagertzen doaz.

Euskal prentsaren historia

Egunkariak

• 1937 - Eguna (euskarazko lehenengoa). 1960 - desagertu.
• 1962 - Diario Vasco (atal bat euskaraz).
• 1966 - Diario Navarra (atal bat euskaraz).
• 1969 - Diario Donostiarra (orria euskaraz).
• Frankismoaren ondoren: Egin eta Deiak (atal bat euskaraz).
• 1990 - Euskaldunon Egunkaria (euskaraz, oro har).
• 1998 - Egin itxi; horren ordez Gara sortu.
• 2003 - Euskaldunon Egunkaria itxi; ondoren berritasunak eta sortze prozesuak izan ziren.

Aldizkariak

• 1944 - Herria (Baionan).
• 1963 - Zeruko Argia (Hegoaldean).
• 1980 - Argia (Hegoaldean).

Pronomen eta pluralegileak

N-ni H-hi G-gu ZUE-zuek ZUE-zuei D-hura ZU-zuri T-nik L-hura DA-niri O-hari E-haiei TE-haiek   TZA, IT, ZKI pluralegileak

Adierazpen eta mailak

Zihurtasuna

• Noski, jakina, benetan.
• Jakina denez, ez dago zalantzarik.
• Komeni izan, behar izan.

Probabilitatea

• Itxuraz, agian, beharbada.
• Litekeena da, itxura denez, antza denez.
• Susmoa eduki.

Komunikazio-genroak eta ezaugarriak

Albistea (info)

Ezarpena: gaurkotasuna; laburra; hirugarren pertsona; ez du igorleari balorazioa islatzen.

Erreportajea (mistoa)

Ezarpena: ez du beti gaurkotasunik; batzuetan iritziak; hirugarren pertsona; argazkiak eta grafikoak izan ditzake.

Elkarrizketa (mistoa)

Ezarpena: galdeketa moduko egitura.

Editoriala (iritzia)

Ezarpena: egunkariak bere ikuspuntua adierazten du; hirugarren pertsona; ia beti titulua du.

Artikulua

Ezarpena: kazetari edo kolaboratzaile baten izenean; sinadura; lehen pertsona ia beti; titulua izaten du.

Gutuna

Ezarpena: irakurle batek bidalia; sinadura; lehen pertsona.