Ekonomia Oinarriak: Faktoreak, Merkatuak eta Premiak

Ekoizpen Faktoreak

Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko erabiltzen diren oinarrizko elementuak dira:

• Baliabide Naturalak (Lurra): Naturan jatorria dutenak.
• Kapital Ondasunak: Enpresaren titulartasunpeko ondasunak, dirua eta elementu fisikoak (ekipamendua) barne.
• Lana: Ekoizpen-prozesuan parte hartzen duen ordaindutako giza jarduera fisiko edo intelektuala da.
• Enpresa-Ekimena: Ez da nahikoa baliabide naturalak, lana eta kapital ondasunak izatea. Langileak gidatzen ere jakin behar da, eta enpresaburuen eginkizunak dira horiek.

Merkatua

Saltzaileek eta erosleek egiten dituzten salerosketa-jardueren multzoa da.

Errentaren Fluxu Zirkularra

Familien eta enpresen artean, merkatuen bidez, sektore publikoak araututa, ondasunen eta errentaren trukea bereizgarri duen harremana da.

Mikroekonomia

Familien, enpresen eta sektore publikoaren banakako portaera aztertzen du.

Ekonomia Normatiboa

Balio-iritziak ematen dizkigu: zer egin nahi dugu?

Ekoizpen-Aukerak (Teknologia)

Ondasunak eta zerbitzuak lortzeko erabilgarri dauden baliabideen konbinazioa da.

Ekoizpen-Aukeren Muga (EAM)

Gizarte batek denbora-aldi batean ekoitz ditzakeen ondasunen eta zerbitzuen gehienezko kantitatea da.

Ekonomia Hazkundea

Gizarte batek ekoitzitako ondasunen eta zerbitzuen balioaren handitzea da.

Ekonomia Sistema

Gizarte batek baliabide urrien bidez beharrak asetzeko eta baliabideak biztanleriaren artean banatzeko modua da.

Ongizate-Estatua

Ekonomia-sistema historikoaren kasu partikular bat da, estatuak ekonomian duen esku-hartze handia eta gizarte-gastu handia bereizgarri dituena.

Premiak eta Ondasunen Sailkapena

Ondasunak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke:

• Urritasuna

  • Askeak: Denen premiak asetzeko adina kantitatean daude, adibidez, airea.
  • Ekonomikoak: Ezagutzen ditugun ia guztiak halakoak dira, adibidez, botoi bat, hegazkin bat.

• Eraldaketa-Maila

  • Tartekoak: Eraldatu behar dira, helburu duten premiak asetzeko, adibidez, auto baten piezak.
  • Amaierakoak: Kontsumitzeko prest daude, adibidez, amaituta dagoen autoa.

• Eskuragarritasuna

  • Publikoak: Pertsona orok erabil ditzakeenak dira, adibidez, instalazio publikoak, parkeak.
  • Pribatuak: Pertsona bat edo batzuk baztertzen dituztenak dira, adibidez, haren prezioa ordaintzeko prest ez daudenak.

• Funtzioa

  • Kontsumo-ondasunak: Gizakiaren premiak zuzenean asetzen dituztenak dira, adibidez, automobil bat, etxebizitza.
  • Kapital-ondasunak: Giza premiak zeharka asetzen dituztenak dira, adibidez, makinak, dirua eta lanabesak.