Eremu karstikoaren ezaugarriak eta formazioak

Kareharrizko eremua

Kareharria: Pitzadurak edo diaklasak eratuz hausten den arroka gogorra da, eta ur azidoetan azkar disolbatzen da. Harri sedimentario karbonatikoa da.

1. Lapiatza

Lapiazak edo lenarrak tabike gutxi-asko zorrotzek bereizitako ildoak eta zuloak dira. Jariatze-urek isurialdeetan eragiteagatik eratzen dira ildoak (isurialdeko lapiazak), bai eta gainazal pitzatuetan eragiteagatik ere (mahai-itxurako lapiazak). Zuloak hutsune txikiak dauden lekuetan eratzen dira, hutsune horietan ura biltzen baita (harrizko itsasoa edo lapiaz albeolarra).

2. Zintzurra

Zintzurrak haran estuak eta sakonak dira, eta ibaiek eratutako isurialde malkartsuek inguratzen dituzte.

3. Poljea

Poljea haran luze eta itxi antzeko sakonune bat da, tamaina handikoa, arroka karstikoko mendiartean dagoena, hondo laua duena eta inguru ez-erregularrak dituena. Ertzak oso maldatsuak dira eta bertan kareharria azaltzen da. Poljea denbora batez urpean gera daiteke, edo baita betirako ere, honela aintzira bihurtuz.

4. Ponorra

Kareharrizko eremuetan, urak lurpeko ibilbidea egiteko arrokan egindako zuloa da.

5. Dolina

Jatorri karstikoko sakongune itxi eta txikia da. Depresio edo haran mota bat da. Lurpeko urak lurrean dauden material disolbagarriak disolbatzen ditu eta zuloa sortzen da.

6. Ubala

Hainbat dolinaren elkarketak dira. Urez bete litezke. Formazio hauek kareharriz osatuta daude eta paisaia karstikoaren parte dira. Dolinak dira, normalean depresio zabal itxiak sortzen dituztenak eta infiltrazio bizia gertatzen den hondo lau edo irregularrak dituztenak.

7. Kobazuloa

Kobazuloa lurreko barrunbe naturala da, uraren, izotzaren edo laba-erreken higadura mota batek eragindakoa edo, hain arruntak ez direnak, faktore hauetako batzuen konbinazioa. Kasurik ohikoenetan, kobazuloak haitz kareharria ur apur bat azidoaren bidez disolbatzean sortzen dira. Normalean hezeak eta ilunak izaten dira.

8. Estalagmitak eta leizeak

• Estalagmita: Karbonato kaltzikoaz eta beste mineral batzuez osatutako espeleotema da, leize baten lurretik altxatzen dena. Goitik eroritako tantaz tanta sortzen dira, zentimetro bakoitzeko urteak hartuz.
• Leizea: Lurgaina lurpeko galeriarekin komunikatzen duten irekigune estuak dira.