Errealitatearen Kontzeptu Filosofikoak

Errealitate Funtsa

1. Gauza ororen azken errealitatea zer den ulertzeko da.
2. Mendebaldeko filosofian “jainko nazioa” da. Baina erlijioen jainkoa ez da filosofiaren jainkoa (monoteistentzat transzendentea da; ekialdekoentzat inmanentea).
3. Aristotelesena kontzeptu fisikoa da, beste batzuen ustez munduari zentzua emateko da. Eta beste batzuek ez dute ideia hori erabiltzen.

Errealitate Substantziala

1. Errealitatea muin-muinean zer den jakitea da bere gakoa.
2. Naturarekin identifikatu zuten: sorburua natura da; aldaketak egon arren, bere horretan beti berdin irauten duelako.
3. Hiru egile:

Parmenides

1. Zera adierazi: izatea bera.
2. Gauza guztiek izatean egiten dute bat: gogora dakarkun edozer gauzak izatea duelako, gizakiok ez gara ez-izatea pentsatzeko gai.

Platon

1. Zera adierazi: ideiak edo formak.
2. Arrazoimenaren bidez eskura dezakegu benetako ezaguera; hori ideiak antzematean lortzen da. (Ideiak: gauzen egiazko izaera, esentzia).
3. Objektu hautemangarriak ez dira irrealak, baina errealitate apalagoa dute.

Aristoteles

1. Zera adierazi: substantzia.
2. Zer esan nahi du errealitateak? Zer edo zer izateko baliabideak izatea; haren esentzia.
3. Gauzek dituzten propietateak: akzidenteak.
4. Substantzia, potentzia aktuala da.
5. Zer da morala? Adibidez, abortuaren kasua: Etikara ere jo behar dugu, nola jokatu jakiteko (gizarte pluralistetan iritzi-aniztasuna).

Errealitate Erlazionala

1. Errealitatea eratzen duena ez da substantzia, egitura da. Beraz, gauza guztiak elkarren eraginpean daude; gauza guztiak erlazionatuta daude.
2. Egiturak, ez du sortzen, baizik eta sistema barruan zer posizio duten adierazten die ezaugarriei.
3. Errenazimentuan: iraultza zientifikoak ekarri zuen egitura, eta Galileo Galileik unibertsoaren berri eman zuen.
4. XVIII. Mendean: izaera fisiko-matematikoa hartu zuen munduak. Descartések makina batekin unibertsoa parekatu zuen.
5. XIX. Mendean: esaten zuten errealitate osoa sistema zela eta substantzia sisteman elementua besterik ez zela. (Hegel).
6. Adibidez; koltanaren %80a Kongoko Errepublikan ekoizten da, bere osotasuna kontuan hartu behar da.