Erreflexuak eta zirkular erreakzioak (0–8 hilabete)

Erreflexuen jarduna (0–1 hilabete)

Haurrak jaiotzean erreflexu, jarrera eta sentsazioek osatutako hereditario muntaia bat dakar. Hau da, jaiotzetik dakar haurrak errepertorio bat.

Zurrupatze-erreflexua eta beste erreakzioak

Zurrupatze-erreflexua: hasieran estimulurik gabe ere agertzen den erreflexua da; hainbat hurbilketa egiten ditu amaren titiburura. Begien erreflexua eta bestelako sentsazio erantzunak ere badaude.

Piageten ikuspegia

Piagetek jaioberriaren gaitasunez ikusmolde ezkorra isladatzen du: bere ikuspegitik, haurraren egokitze-errepertorioa biologikoki erabakitako erreflexu sinpleetara mugatzen dela uste du. Jokamolde horiek ingurumeneko estimulu zehatzekiko erantzun automatikoak direla jotzen dira, eta aldaketa txikiak besterik ez dituzte izaten bizitzako lehen hilabeteetan. Egokitzen hasten direnean, garapena gertatzen da.

Lehen zentzumenak eta mugimendu-moldaketak — Lehen mailako erreakzio zirkularra (1–4 hilabete)

Lehen mailako erreakzio zirkularrak (LEM) 1–4 hilabete bitartean agertzen dira. Eskema erreflexuak eskema aktibo bihurtzen hasten dira eta erreflexuak pixkanaka desagertu eta borondatezko mugimenduak agertzen hasten dira. Oraindik ezin da adimenaz hitz egin modu helduenean.

Ezaugarri nagusiak

• Haurrak lehen mailako erreakzio zirkularrak egiten ditu: bere gorputzean oinarritutako ekintzak dira, eta halabeharrez sortutako ondorio batzuk berriro sortzeko ahaleginean errepikatzen ditu.
• Adibidez: sehaskan dagoenean hankak astintzen direla ikusten du; ondoren berriro egiten du, oraingoan nahita, aurreko ondorioa lortzeko.
• Imitazio garbirik ez da: bada kutsadura efektu bat—helduak haurraren ekintza bat imitatzean, haurra maiz errepikatzen du.
• Objektuen kontserbazio edo iraunkortasun kontzepturik ez dago; objektu bat begi bistatik kentzean desagertu dela uste du eta ez du ahalegin handirik egiten berriro topatzeko.

Bigarren mailako erreakzio zirkularra eta ingurumenarekiko interesa (4–8 hilabete)

Bigarren mailako erreakzio zirkularrak (BEM) 4–8 hilabete artean agertzen dira. Gorputzari aplikatzen zitzaion portaera orain kanpoko munduari aplikatzen zaio; beraz, ekintzak kanpoko objektuen eraginarekin lotzen hasten dira.

Portaera eta helburu falta

Oraindik ez dago jokamolde asmo zehatzik: ekintzen helburua aurrez ez da ezartzen, ekintzaren errepikapenaren ondorioz agertzen da. Nolabaiteko imitazioak egin ditzake, bere errepertorioaren baitakoak badira.

Nor eta munduaren bereizketa

Haurra hasten da "ni" eta "munduaren" arteko bereizketa egiten. Autonomia lortzeko beharrezkoa da bereizketa hori: lehen, haurrak askotan bere eta amaren arteko separazio murriztuagoa ikusten zuen (amarekin "gente" edo jende bakar baten moduan). Amarenganako atxikimendua sendoa bada, orduan ondo banandu eta autonomia hobeto garatuko du.

Interesaren bilakaera eta esplorazioa

Etapa honetan haurrak kanpoko munduarekiko interes handiagoa hartzen du. Ezaugarrietako bat da interes hori: eskemak haurraren gorputzetik kanpora egokitzen dira eta ingurunearen esploraziorantz bideratzen hasten dira. Geroago, jostailu bat maneiatzen duen haurra objektu horretan benetako interesa duelako maneiatzen du eta esplorazio aktiboagoa agertzen da.

Oharrak

Testu honetan agertzen diren kontzeptuak Piageten deskribapenarekin lotuta daude eta lehen hilabeteko eta lehen urteetako jokabideen garapena azaltzen dute. Erreflexuetatik jokamolde borondatezkorako igarotzea garapen zentroetako fase bat da, eta ingurumeneko estimuluen eraginak funtsezkoak dira.