Erromatar Familia: Egitura, Ezkontza eta Ohiturak

Erromatar Familia: Egitura eta Ohiturak

"Gens" eta "Familia" kontzeptuak

Antzinako Erroman, "gens"-a familia handi baten modukoa zen. Talde politiko, erlijioso eta familiarra zen, eta kideek arbaso komun baten ondorengotzat hartzen zuten beren burua. Arbaso hori gurtu egiten zuten eta izen komun bat partekatzen zuten.

"Familia", aldiz, "pater familias"-en agindupean komunitatean bizi zen pertsona taldeari deitzen zitzaion.

"Pater Familias" eta "Matrona": Rolak eta Boterea

"Pater familias"-ak "patria potestas" izeneko botere absolutua zuen familia osoaren gainean. Seme-alabarik ez bazuen, oso ohikoa zen Erroman norbait semetzat hartzea, eta hori bi modu hauetan egin zitekeen:

• Adoptio: "Pater familias"-ak bere komunitatean bertan zegoen pertsona bat semetzat hartzen zuenean.
• Adrogatio: Jada "patria potestas"-en menpe ez zegoen pertsona bat semetzat hartzen zuenean.

Erromatar matrona, greziarra baino askoz errespetatuagoa zen. Bere egiteko nagusiak senarrari laguntzea, seme-alabak heztea, esklaboen lana zuzentzea eta etxeko jarduerak gainbegiratzea ziren.

Ezkontza Erromatarrean

Ezkontzeko eskubidea ("ius connubii") izateko, gizonak hamalau urte beteak izan behar zituen, eta emakumeak, hamabi.

Ezkontza motak

Bi ezkontza mota nagusi zeuden:

• "Cum manu" ezkontza: Emaztea senarraren agintearen menpe geratzen zen. Mota honek hiru modu zituen:
  • Confarreatio: Jupiterren apaiz batek sakrifizio bat eskaintzen zuen, eta senar-emazteek talo bat jaten zuten.
  • Coemptio: Emaztegaia sinbolikoki erostea zen.
  • Usus: Urtebetez etengabe elkarrekin bizitzea zen.
• "Sine manu" ezkontza: Emazteak aitaren agintepean jarraitzen zuen, senarrarenaren menpe egon gabe. Horrela, emaztea independenteagoa zen eta bere ondasunak senarrarenetatik bereizita mantentzen zituen.

Dibortziatzea erraza zen: banantzeko, elkarren arteko adostasuna nahikoa zen. Horrela, biak libre geratzen ziren berriro ezkontzeko.

Seme-alaben Jaiotza eta Izenak

Jaiotzean, aitak onartu egin behar zuen haurra, besoetan hartuz, semetzat edo alabatzat hartzeko. Hala egiten ez bazuen, umea zaborretara botatzeko "lacus" batera eramaten zuten.

Umea onartu ondoren, purifikatu egiten zen, eta lepotik urrezko eta larruzko "bulla" bat (kuttun bat) zintzilikatzen zitzaion.

"Tria Nomina"

Mutila bazen, "tria nomina" (hiru izen) ematen zitzaizkion:

• Praenomen: Pertsonaren izena, arbaso batek eramandakoa izan ohi zena.
• Nomen: "Gens" edo familia handi osoarena zen.
• Cognomen: Hasieran ezizena izaten zen, sarritan ezaugarri fisikoren bati lotua.

Emakumeek, aldiz, "nomen"-a besterik ez zuten. Hamazazpi urterekin, mutila heldutzat hartzen zen eta bizitza publikoan parte hartzen hasten zen.