Espainiako Berrezarkuntzaren garaiko testu historikoen analisia

1. Joaquin Costa

Testu mota: Lehen mailako testu narratzaile publikoa. Egilea: Joaquín Costa, legegizon, irakasle eta ekonomiako liburuen idazlea, Berrezarkuntzaren aitzindaria. Hartzailea: Publikoa. Data: 1901.

Ideia nagusia: Jauntxokeriaren deskribapena eta kritika. Bi azpi-ideia nabarmentzen dira: Berrezarkuntzaren hauteskunde-sistemaren hiru atalak (primateak, gobernadore zibilak eta jauntxoak) eta demokrazian dituen ondorio kaltegarriak.

2. Echevarria

Testu mota: Lehen mailako testu publiko eta narratzailea. Egilea: Federico Echevarria, enpresari bilbotarra, Bilboko Labe Garaien sortzailea eta zinegotzi kontserbadorea. Hartzailea: Publikoa, bereziki Espainiako Gobernua. Data: 1893.

Ideia nagusia: Babes-legeen beharra. Echevarriak librekanbismoaren ondorio kaltegarriak azaltzen ditu, enpresak eta langileak egoeraz jabetu daitezen.

3. Blasco

Testu mota: Lehen mailako testu narratzaile eta publikoa. Egilea: Blasco Ibáñez, idazle valentziarra eta errepublikanoa. Hartzailea: Publikoa. Data: 1904.

Ideia nagusia: Bi puntu nagusi biltzen ditu: batetik, Triano meatzarien bizi-baldintza txarrak (barrakoietan bizi direnak) eta, bestetik, kexatzen direnen aurkako zigorrak.

4. UGT

Testu mota: Lehen mailako testu politikoa. Egilea: Ezezaguna (UGT-ko partaidea). Hartzailea: Bizkaitarrak. Data: 1896.

Ideia nagusia: Harenga bat da, langileak matxinatzeko helburuarekin egina, lan eta bizi-baldintza kaxkarrak gogoraraziz.

5. Batzokiak

Testu mota: Lehen mailako testu politikoa. Egilea: Ezezaguna (baliteke Arana anaietako bat izatea). Hartzailea: Pribatua (batzokiko partaideak). Data: 1894.

Ideia nagusia: Batzokiaren arautegia azaltzen da:

• 1. Zer da batzokia.
• 2. Aranatarren arauak eta betebeharrak.
• 3, 4, 5. IEL zer den.
• 6. Estatua eta Elizaren arteko bereizketa.
• 7. Jainkoaren lehentasuna.
• 8. Zazpiak bat.