Espainiako II. Errepublika: Biurteak eta Krisia

Espainiako II. Errepublika: Biurteak

Zentro-Eskuineko Biurtea (1933-1935)

Kronologia

1933-1935 urte bitartean.

Estatu Burua

Alcalá Zamora.

Alderdiak

CEDA eta Alderdi Erradikalak.

Presidentea

Alejandro Lerroux.

Politika Nagusiak

• Erlijio Politika

  Erlijio sinismenaren eta kongregazioaren legea ez zen ezarri. Ikastetxe katolikoak ez ziren itxi. Estatuak apaizei soldata bat ordaindu zien.

• Lan Legedia eta Nekazaritza Erreformak

  Epai mahai mistoak aldatu egin ziren. Konfiskatutako lurrak itzuli egin ziren. Sindikatuen boterea enpresei eman zitzaien.

• Amnistia eta Erreforma Errepublikanoak

  CEDAk gero eta presio handiagoa egin zuenez, gobernu erradikalak amnistia eskatu zien Gorteei. Lege horren bidez, Primo de Riveraren estatu kolpekoak kartzelatik askatu ziren. Erreforma errepublikanoak zuzentzeko prozesua azkartu egin zen.

• 1934ko Gertaerak

  Langileen aliantza sortu zen (PSOE + UGT). Gizarte-lan erreformak bertan behera geratu ziren. Konstituzioaren erreforma bultzatu zen erlijio politika bultzatzeko. Gorteak desegin eta hauteskundeetara deitu zen.

Gatazkak eta Tentsio Autonomikoak

• Gizarte gatazkak eta tentsio autonomikoak.
• 1934an: Nekazarien greba orokorra.
• Eskumenen gatazka: Euskadin autonomia estatutua gelditu zen.

• 1934ko Iraultza (Urria)

  Largo Caballerok zuzendua: Greba orokorrera deitu zen.

  • Matxinadek Bizkaian eta Gipuzkoan soilik izan zuten eragina.
  • Katalunian ere matxinatu ziren.
  • Asturiasen izan zuen eragin gehien: Langileek aliantza egin eta indarkeria ekintzak burutu zituzten.

Fronte Popularra (1936)

Kronologia

1936an eman zen soilik.

Estatu Burua

Manuel Azaña.

Alderdiak

Fronte Popularra (ezkerraldeko errepublikazaleek, sozialistek eta komunistek osatu zuten).

Presidenteak

Santiago Casares Quiroga, Giral, Largo Caballero eta Negrín.

Politika Nagusiak

• Alcalá Zamorak Azañari agindu zion gobernua eratzeko.
• Amnistia legea egin zen. Amnistia martxan jartzean, Kataluniako autonomia estatutua ere martxan jarri zen.
• Aurreko biurteko erreformak berriro ere martxan jarri ziren.
• Nekazaritzan, okupazioak latifundioetan legeztatu ziren.
• Elizaren eta Errepublikaren arteko borroka hasi zen.

Krisiaren Areagotzea

Errepublikaren krisi ekonomikoa (1929ko krisiaren eragina) areagotu zen:

• Esportazioak murriztu ziren.
• Enpresak itxi ziren.
• Langabezia handitu zen.
• Kapitalak Espainiatik alde egin zuen.

Bestalde, polarizazio politikoa areagotu zen, hau da, alderdien politikaren erradikalizazioa (bai eskuinekoak eta bai ezkerraldekoak).

Ondorioa

Francoren Estatu Kolpea.