Espainiako Langile Mugimenduaren Bilakaera eta Gizartea

Hirietako proletariotzak hobeto bizitzea lortu zuen, baina nekazarien egoera bereziki tamalgarria zen. XX. mendearen 20ko hamarkadan zehar, gizarte-egitura aldatzen joan zen: lehen sektoreak indarra galdu zuen eta bigarren zein hirugarren sektoreek garrantzia irabazi zuten. Aldaketa hori da aurrerapenaren adibiderik argiena.

1.3. Langile-mugimenduak Espainian

Langile-mugimenduak Espainian sortu eta garatu ziren, liberalismoari eta Industria Iraultzari esker. Liberalismoak, teorian, gizaki guztien eskubideak babestu zituen, ez burgesiarenak soilik. Praktikan, ordea, ez zen horrela izan; iraultza liberala Europan lehenik eta Espainian ondoren sartu zenean, burgesia langileetaz ahaztu baitzen.

Sorrera eta testuinguru historikoa

Horregatik, urte batzuk geroago, langile-mugimenduak sortu behar izan ziren, Industria Iraultzaren berezko ezaugarri eta baldintzengatik. Espainian, mugimendua berandu hasi eta pixkanaka garatu zen, Industria Iraultzak aurrera egiten zuen heinean. Indarra hartu ahala, garapen ikaragarria izan zuen, Europako indartsu eta erradikalenetakoa izatera iritsi arte.

Gizartearen egoera eta erradikaltasuna

Erradikaltasuna logikoa zen neurri batean, proletariotzaren egoera ez baitzen batere ona. Enpresa-jabeen eta langileen arteko soldata-desberdintasuna lotsagarria zen. Landa-eremuan ere antzeko egoera bizi zuten; beraz, menpekotasun-egoera tamalgarrian bizi ziren.

Marxismoa eta anarkismoa: Bi korronte nagusi

Espainiako bi mugimendu nagusiak marxistak eta anarkistak izan ziren. Biek bilakaera oso boteretsua izan zuten, jarrera oso desberdinak zituzten arren:

• Anarkistak: Boterea indarrez hartu nahi zuten eta CNT sindikatuaren bitartez gailendu ziren kopuruari dagokionez.
• Marxistak: Alderdi politikoak sortu zituzten politikan parte hartzeko, PSOE alderdiaren eta UGT sindikatuaren bitartez eraginkortasun handia lortuz.

Bakoitzak bere bidea jarraitu zuen, nahiz eta batzuetan, zenbait greba eta aldarrikapenetan, komuneko jarrera agertu. 1930erako lan-baldintza gehienak hobetuak zituzten jada eta boterea hartzeko prestatu ziren, II. Errepublikan itxaropen handia ipiniz.