Esplorazioen Garaia eta XV-XVI. Mendeetako Aldaketak

Esplorazioen Garaia: Mundu Berriaren Aurkikuntza

XV. eta XVI. mendeetan europarrek aparteko lurraldeak esploratu zituzten. XV. mendean, europarrek munduaren ezagutza mugatua zuten; oso gauza gutxi zekiten Saharaz hegoaldeko Afrikari buruz, eta ez zekiten Amerika, Ozeania eta Antartika existitzen zirenik ere.

Merkataritza Bide Berrien Bilaketa

Europan oso preziatuak ziren produktu exotikoak, eta bidean barna ekartzen zituzten produktu horiek. Hala ere, 1453an turkiarrek Konstantinopla konkistatu zutenean, Zetaren Bidea etenik geratu zen. Ondorioz, merkatari europarrek bide alternatiboak bilatu behar izan zituzten Asiara iristeko.

Nabigaziorako Tresna eta Teknologia Berriak

Esplorazioak errazteko, hainbat tresna eta mapa garatu ziren:

• Koadrantea: Latitudearen berri ematen du.
• Astrolabioa: Latitudea kalkulatzeko erabiltzen zen.
• Iparrorratza: Beti ipar magnetikoa seinalatzen zuen.
• Labaindera eta harea-erlojua: Denbora eta abiadura neurtzeko.
• Portulanoak: Haize-arrosadun mapa zehatzak ziren.

Data Garrantzitsuak

Esplorazioen garaiko mugarri nagusiak hauek izan ziren:

• 1492: Kolonek Amerika aurkitu zuen.
• 1494: Tordesillasko Ituna sinatu zen.
• 1519: Lehen mundu biraren hasiera.

Gizarte- eta Ekonomia-aldaketak

XV. eta XVI. mendeak oparotasun-garaiak izan ziren. Biztanleria pixkanaka hazten joan zen, izurriteen birulentzia baxuagoari eta elikaduraren hobekuntzei esker. Hazkunde horrek nekazaritza-produkzioaren igoera ekarri zuen, eta lur berriak ustiatu behar izan ziren.

Estamentuen Bilakaera

Gizartean, nobleziak eta kleroak estamentu pribilegiatuak izaten jarraitu zuten: ez zuten zuzeneko zergarik ordaintzen eta goi-karguak betetzen zituzten. Estamentu ez-pribilegiatuen barnean, burgesiak gailentasun handia lortu zuen. Burgesak nobleziarekin ahaidetu eta gizarte-mailan gora egiten saiatu ziren; askok dirua utzi zieten errege-erreginei eta trukean pribilegio handiak jaso zituzten. Artisauak, merkatari txikiak eta nekazariak apalki bizi ziren, baina haien egoerak ere hobera egin zuen.

Merkataritzaren Loraldia eta Arriskuak

Manufaktura-jarduerak garatu ziren, merkataritza-salerosketentzat mesedegarri izan zirenak. Amerikaren aurkikuntzak eta Afrikako ertzetik Asiara egindako bideek hedapen handia ekarri zuten. Hala ere, itsas bidaiek arriskuak zituzten: batetik, itsasontzi batzuk urperatu egiten ziren, eta bestetik, piratek itsasontziei eraso egin eta salgaiak lapurtzen zituzten. Arrisku horiei aurre egiteko, merkatariak merkataritza-konpainietan biltzen ziren irabaziak zein galerak banatzeko.

Azkenik, aipatzekoa da Mediterraneoa merkataritzara ireki izana gurutzaden ondoren, eta garaiko aurkikuntza geografikoek munduaren ikuspegia betiko aldatu zutela.