Euskal Herriko Industria Sektoreen Analisia: Gipuzkoa vs. Bizkaia

Euskal Herriko Industria Sektoreen Analisia

Industria Nagusiak Probintzietan

• Papergintza: Gipuzkoa (Tolosa)
• Ontzigintza: Bizkaia (Bilbo itsasadarra)
• Siderurgia: Bizkaia (Barakaldo, Sestao), Gipuzkoa (Arrasate, Beazain, Legazpi)
• Metalurgia: Gipuzkoa (Donostialdea, Deba ibaiadarra)
• Kimika: Bizkaia (Balmaseda), Gipuzkoa (Beazain), Lapurdi, Nafarroa (Agoitz)
• Elektrizitatearen Industria: Bizkaia eta Gipuzkoa
• Oihalgintza: Gipuzkoa (Bergara-Bakeroa, Tolosa-Txapela, Errenteria), Nafarroa (Lizurra, Iruñea, Agoitz), Nafarroa Beherea (Donipalau), Zuberoa (Maide)
• Oinetakogintza: Nafarroa (Tafalla, Tutera), Zuberoa (Maule)
• Armagintza: Gipuzkoa (Eibar, Soraluze, Elgoibar), Nafarroa (Kontserbak), Ipar Euskal Herria, Bizkaiko kostaldea
• Elikagaiak eta Edariak: Probintzia guztietan, Gipuzkoa izan ezik
• Zementugintza: Bizkaia (Barakaldo), Gipuzkoa (Zestoa, Zumaia, Azpeitia, Donosti), Nafarroa (Tafalla, Ulazti)

Bizkaiko Industrializazioaren Baldintzak

Bizkaiko industrializazioaren aldeko baldintzak hauek izan ziren:

• Itsasportuarekiko hurbiltasuna.
• Kalitatezko burdingaia izatea (fosforik gabea).
• Ohiko burgesia merkataria.

Kalitatezko burdingaia Britainia Handira esportatzen zen batik bat. Horren ondorioz, meatzaritzaren garapena ekarri zuen, eta horrek Ontzigintzaren, burdingintzaren eta siderurgiaren garapena (metalurgiagatik) eta garraiobide eta azpiegituren garapena ekarri zituen.

Esportazioaren etekinak zirela eta, atzerriko kapitalistek Bizkaiko oligarkiaren sorrera ezarri zuten. Barneko inbertsioek eta kanpoko inbertsioek (britainiarrak, belgikarrak, frantsezak) eragina izan zuten merkataritzaren garapenean. Guzti honen ondorioz, beste industria batzuen garapena izan zen (Kimika, hidroelektrika).

Gipuzkoaren eta Bizkaiaren Kokapen eta Ezaugarri Orokorrak

Kokapena

• Gipuzkoa (G): Sakabanatuta probintziaren zehar: Deba, Urola, Oria ibaien ibarretan edo Hernani-Pasaia-Irun inguruan.
• Bizkaia (B): Industria kontzentratuta (Bilbo inguruan).

Industria Sektorea

• G: Industria aniztasuna (Multisektoriala): Papergintza (Tolosa aldean), oihalgintza (Bergara aldean), Armagintza (Eibar eta Soraluze aldean), Burdingintza (Arrasate eta Legazpi aldean).
• B: Sektore baten nagusitasuna (Burdingintza).

Enpresen Tamaina

• G: Ertaina eta txikia.
• B: Handiak.

Enpresen Jabetza

• G: Kooperatiboak.
• B: Pribatuak edo Sozietate anonimoak.

Langileria

• G: Bertako langileak, baserrietatik etorriak.
• B: Etorkinak, Espainiako gainontzeko probintzietatik etorriak.

Baldintza Positiboak

• G: Geografikoak, finantziarioak, giza kapital aproposa. Kontrakoa, burdinaren eta harrikatzaren falta.
• B: Itsasportuarekiko hurbiltasuna, kalitateko burdingaia (fosforik gabea), ohiko burgesia merkataritza.

Lehen eta Bigarren Industria Iraultzen Konparaketa

Garaia

Lehen Ind. Iraul.: 1780-1850 | Bigarren Ind. Iraul.: 1850-1930

Energia Iturria

Lehen Ind. Iraul.: Ikatza | Bigarren Ind. Iraul.: Petrolioa eta elektrizitatea

Makina edo Motorra

Lehen Ind. Iraul.: Lurrun makina | Bigarren Ind. Iraul.: Bessemer labea, motor elektrikoa, eztanda motorra

Oinarriko Industriak

Lehen Ind. Iraul.: Ehungintza/Burdingintza | Bigarren Ind. Iraul.: Siderurgia, Industria kimikoa, industria metalurgikoa (aluminioa), elektrikoa, automobilgintza

Garraio Bideak

Lehen Ind. Iraul.: Trena/Lurrunontzia | Bigarren Ind. Iraul.: Automobilak, tren elektrikoa, metroa, hegazkinak, tranbia

Komunikabideak

Lehen Ind. Iraul.: Telegrafoa | Bigarren Ind. Iraul.: Telefonoa, irratia

Merkatua

Lehen Ind. Iraul.: Nazionala, Nazioartekoa (Europan) | Bigarren Ind. Iraul.: Mundu osoan zehar

Eskulana

Lehen Ind. Iraul.: Proletalgoa antolatu gabe | Bigarren Ind. Iraul.: Proletalgo langileria antolatuta (sindikatua)