Farmakologiaren Oinarrizko Kontzeptuak eta LADME Eskema

Definizioak

• Farmakologia: Farmakoen zientzia edo azterketa arrazoitua da. Farmakoen propietateak eta organismoaren funtzioetan dituzten ondorioak aztertzen ditu.
• Farmakozinetika: Farmako batek organismotik igarotzean izaten dituen prozesuak eta aldaketak aztertzen dituen adarra da.
• Bioerabilgarritasuna: Farmako baten zati edo ehunekoa odol-zirkulaziora iristen dena, administratu ondoren.
• Antiinflamatorio ez esteroideoak (AINEak): Inflamazioa, mina eta sukarra murrizten dituzten sendagaiak (adibidez: ibuprofenoa edo aspirina).
• Exzipientea: Sendagai batean farmakoa ez den osagaia, egonkortzeko, kontserbatzeko edo administrazioa errazteko erabiltzen dena.
• Farmakoak: Organismoarekin elkarreragiteko gai diren substantzia kimikoak, gaixotasunak diagnostikatzeko, tratatzeko edo prebenitzeko erabiltzen direnak.
• Metabolitoa: Metabolismoan sortzen diren substantziak dira, aktiboak edo ez-aktiboak izan daitezkeenak.
• Farmakodinamika: Farmakoek organismoan eta farmakoen ekintza-mekanismoan dituzten ondorioak aztertzen dituen atala da.
• Efektu farmakologikoa: Farmako baten ekintzaren ondorioz gertatzen den aldaketa fisiologikoa da.
• Ekintza-mekanismoa: Farmako batek eragindako funtzio organiko baten aldaketa da.
• Errezeptore farmakologikoa: Izaera proteikoko makromolekulak dira, zelula-egituretan kokatuak.
• Efektu terapeutikoa: Lortu nahi den efektua; terapia-adierazpenaren arrazoia da.
• Medikamentuen kontrako erreakzioak (RAM): Behar bezala agindu eta eman den farmako bat hartu ondoren gertatzen den edozein erreakzio kaltegarri.
• Toxikologia: Substantzia eta produktu kimikoek organismo bizidunetan duten toxikotasuna aztertzen duen zientzia da.

LADME Eskema

LADME prozesuak farmakoaren bioerabilgarritasuna eta kontzentrazioa ulertzen laguntzen du.

L: Askatzea

Printzipio aktiboa forma farmazeutikotik askatzen den prozesua da. Forma farmazeutikoa printzipio aktiboak eta eszipienteek osatzen dute. Helburua xurgapena ahalbidetzea da.

A: Xurgatzea

Printzipio aktiboa odol-zirkulaziora iristen den prozesua da. Normalean traktu gastrointestinalean gertatzen da. Mekanismo nagusia difusio sinplea da.

D: Hedapena

Odolean dagoen farmakoa organo eta ehunetara banatzen da. Bi modutan garraiatzen da: libre (aktiboa) edo proteinei lotuta (inaktiboa).

M: Metabolismoa

Farmakoak erreakzio biokimikoen bidez metabolito bihurtzen dira, batez ere gibelean. Metabolitoak aktiboak edo ez-aktiboak izan daitezke.

E: Iraizketa

Farmakoaren hondarrak eta metabolitoak kanporatzen dira. Bide nagusiak gernua eta gorotzak dira; beste bide batzuk izerdia, arnasa eta ama-esnea dira.