Globalizazioa eta Munduko Ekonomiaren Gakoak

1. Globalizazioa

Globalizazioa munduko ekonomien arteko mendekotasun eta integrazio handiagoa lortzeko prozesua da. Prozesu honen ondorioz, herrialdeen arteko finantza-eragiketen fluxuak izugarri handitu dira eta enpresak nazioartekotu egin dira.

Globalizazioaren ezaugarri nagusiak

• Finantza-fluxuen hazkunde esponentziala: Burtsak dira ekonomia-gune nagusiak.
• Nazioarteko merkataritzaren hazkunde handia: Salgaien bolumena 1970eko 300.000 milioi $-etatik 4 bilioi ingurura pasa da.
• Enpresen kontzentrazioa: Fusioen bidez lehiakorragoak izateko.
• Multinazionalen eragina: Gobernuetan eta nazioarteko erakundeetan eragin handia dute.
• Deslokalizazioa: Ekoizpena soldata merkeeneko herrialdeetara (azpigaratuak) eramatea, trebakuntza handiagoa behar dutenak herrialde garatuetan mantenduz.

Azken finean, integrazio ekonomiko, soziokultural eta politiko prozesu bat da.

2. Globalizazioaren faktoreak

XXI. mendean hainbat faktorek mundializazioa biziagotu dute:

• Informazioaren gizartea: Kapitalak segundo gutxitan mugitzen dira Internet bidez.
• Garraioak: Hobekuntzei eta merkatzeari esker, salgaien eta pertsonen fluxua erraztu da.
• Ekonomiaren liberalizazioa: Gobernuek kontrola esku pribatuetara pasatu dute eta muga-zergak kendu dituzte.
• Bloke komunistaren erorketa (1989): Mundu-merkatu bakar bat osatzeko mugak ireki ziren.

3. Globalizazioaren ondorioak

Globalizazioak ondorio kontraesankorrak izan ditu:

• Positiboak: Munduko aberastasuna handitu da, Txina eta India bezalako herrialdeak garatu dira eta osasun zein hezkuntzan aurrerapenak izan dira.
• Negatiboak: Etekina ez da zuzena izan; herrialde azpigaratuak kanpo geratzen ari dira eta desberdintasunak areagotu dira.

Desberdintasunak neurtzeko Gini koefizientea erabiltzen da, eta espekulazioa geldiarazteko Tobin tasa proposatu da.

4. Munduko ekonomia-erakundeak

• Munduko Bankua (MB): Pobrezia murrizteko maileguak ematen ditu.
• Nazioarteko Diru Funtsa (NDF): Finantza-aholkuak eta maileguak ematen ditu krisiak saihesteko.
• Munduko Merkataritza Antolakundea (MMA): Merkataritza askea eta bidezkoa sustatzen du.
• G-20 eta G-8: Munduko potentzia nagusien arteko lankidetza-foroak dira.

5. Munduko ekonomiaren gune nagusiak

Potentzia ekonomikoak ekoizpen eta truke gehienak kontrolatzen dituzte:

• Potentzia tradizionalak: AEB, Japonia eta Europar Batasuna.
• Garrantzia hartzen ari diren potentziak (BEIT): Brasil, Errusia, India eta Txina.
• Eskualdeko potentziak: Australia, Asiako Dragoiak eta Pertsiako Golkoko herrialdeak.

6. Potentzia ekonomiko tradizionalak

a) Amerikako Estatu Batuak

Munduko BPGren %23 ekoizten dute. Bere indarguneak enpresa liderrak, ikerketa-inbertsioak eta dolarraren nagusitasuna dira. Ahuleziak: familia-zorpetzea eta merkataritza-balantza defizitarioa.

b) Japonia

Industria-ahalmen handia du, bereziki robotikan eta teknologian. Ahuleziak: biztanleriaren zahartzea eta baliabide naturalen menpekotasuna.

c) Europar Batasuna

Merkatu bakarra eta euroa ditu oinarri. Hala ere, AEB eta Japoniarekiko atzerapen teknologikoak eta produktibitate-arazoak ditu.

7. Garrantzia hartzen ari diren potentziak

• Txina: Munduko fabrika bihurtu da. Hazkunde azkarra izan arren, lan-baldintza gogorrak eta kutsadura ditu arazo nagusi.
• India: Software eta zerbitzuetan liderra da. Erronkak: pobrezia murriztea eta azpiegiturak hobetzea.
• Brasil: Nekazaritza eta meatzaritzan indartsua. Ahuleziak: pobrezia eta Amazoniako baso-soiltzea.
• Errusia: Hidrokarburoen erreserba handiak ditu, baina burokrazia eta ustelkeria oztopo dira.