Gorputz Hezkuntzaren Oinarriak: Definizioa eta Jokaera Motorra

1. Gorputz Hezkuntzaren Definizioa

Gorputz Hezkuntza (GH) ikaskuntza-irakaskuntza praktika bat da, non ikasleen jokaera motorretan eragina duen eta hezkuntza-arauen arabera antolatuta dagoen. Aipatu arauak legedian oinarrituta egon daitezke, ala ez (usadioak, irakasleak ezarritakoak, ikastetxeak bultzaturikoak, etab.). (Parlebas, 2001, moldatua)

2. Jokaera Motorra

(Beste arloetatik bereizten gaituena. Iturria: eGelan, Lavega)

• Giza-portaera motorraren antolakuntza esanguratsua da.
• Gizakiaren osotasunean eragiten du: arlo motorra ez ezik, pentsamendua, afektibitatea eta harremanak ere barne hartzen ditu.
• Ikaslearen nortasun osoa dago jokoan: hezkuntza integrala.
• Konpetentzia motorra (2007): curriculumaren gabezia nabarmena.

2.1. Arlo Motorra GHn

• Ekintza motorra nagusi da:
  1. Egoera motor batean ikasle bat bakar-bakarrik aritzen denean ala zenbait ikasle aritzen direnean.
  2. Portaera motorrak ikusten dira: korrika, bira, jauzia, ukitua, etab.
• Zenbait alditan jokaera motorra ez da gailentzen. Adibidez:
  • Zorizko jokoak: karta-jokoak, leon-castillo, loteria...
  • Joko kognitiboak: xakea, dama-jokoa...
• LHko GH-n %9a ez da motorra: txapa-tailerra, gurpilen zuloak konpontzeko tailerra edo telefono hondatua (López de Sosoaga, 2010).

2.2. Arlo Kognitiboa GHn

• Adimen motorra.
• Adimenak motrizitatea bideratzen du.
• Gaitasun kognitiboak: aztarnak bilatzea, esanahiak bilatzea, hautematea, aukeratzea, erabakiak hartzea, aurre hartzea, etab.

2.3. Harremanetako Arloa

• Arlo soziomotorra.
• Hiru harreman-mota: lankidetza, aurkaritza, eta lankidetza-aurkaritza.
• Arlo psikomotorrean, harremanik ez!

2.4. Emoziozko Arloa

• Jokoa jokalaria baino gehiago da.
• Arlo psikomotorrean ere emozioak agertzen dira: poza, tristura, etab.
• Soziomotrizitatean (afektibitatea).
• Espazioak eragiten dituen emozioak: besteak beste, beldurra (segurtasuna eta ziurtasun-eza).

3. Egoera Motorren Sailkapena

3.1. Pierre Parlebasen Sailkapena (LAZ)

3.1.1. Irizpideak

• Harreman motorra: L, A, LA: bai / L, A, LA: ez.
• Zalantza espazioan: Z: bai / Z: ez.

3.3. Zalantza Espazioan

• Espazioa etengabe irakurri behar da.
• Zergatik? Espazioak etengabeko ezusteak ematen dituelako.

3.4. Zenbait Hausnarketa Didaktiko

• Irizpide zientifikoak (konbinazio bitarra: bai ala ez).
• Maisu-maistrak: edukiak aukeratzea (oreka bilatzea, ez beti LAZ-ean).
• Curriculum anitza.
• Zortzi eredu: ikasleriak horietara moldatu behar du.
• Eredu bakoitzak jokaera motorretan ezberdintasunak ditu.
• Eredu bakoitzak arlo motorrean, kognitiboan, harremanetan eta emozioetan hezitzaile gisa jarduten du.
• Ebaluazioa: jokaera motorretan oinarrituta (lau arloak batera hartuta).