Gotiko eta erromanikoaren fatxada eta oinplanoak

Gotikoko fatxada: ezaugarri nagusiak

Gotikoko fatxadak erromanikoarekin alderatuta altuagoak, argitsuagoak eta apaingarriagoak dira. Arkitektura mota honek argi naturalaren garrantzia azpimarratzen du, horregatik leiho handiak eta askotan beira koloredunak erabiltzen dira. Horien artean nabarmentzen dira arrosa-leihoak, fatxadaren goiko aldean kokatzen diren leiho zirkular handiak, barrualdera argi berezia sartzen dutenak.

Fatxadaren egitura nagusietan portadak funtsezkoak dira. Ate nagusiaren inguruan arku zorrotzak, arkiboltioak eta tinpanoak agertzen dira. Tinpanoak eskulturez apainduta egoten dira maiz, eta normalean eszena biblikoak edo irudi sakratuak irudikatzen dituzte, ikusleari mezu erlijioso bat transmititzeko.

Era berean, dintelak ate edo leihoen goiko aldeko elementu horizontalak dira; egitura mantentzeko funtzioa dute eta askotan dekorazio sinbolikoekin apainduta egoten dira. Parteluzek, berriz, hutsuneak banatzen dituzte eta egituraren oreka hobetzen dute.

Fatxadaren goiko aldean pinakuluak, gableteak eta batzuetan almenatuak agertzen dira, eraikinari garaiera, indarra eta apaingarritasuna emanez. Arbotanteek, gainera, pisua banatzen laguntzen dute. Txapitelak zutabeen goiko aldean kokatzen dira, eta normalean landare edo irudi dekoratiboekin apainduta daude.

Orokorrean, gotikoaren fatxadak edertasuna, sinbolismoa eta konplexutasuna uztartzen ditu, garai hartako sinesmen erlijiosoak eta kultura islatuz.

Gotikoko fatxaden elementu nagusiak

• Arrosa-leihoak eta leiho handiak
• Portadak, arku zorrotzak eta arkiboltioak
• Tinpanoak eskulturekin
• Dintelak apaindurarekin
• Parteluzak eta oreka elementuak
• Pinakuluak, gableteak eta almenatuak
• Arbotanteek egituraren pisua banatzen laguntzen dute
• Txapitelak zutabeen goiko apaingarriak

Erromanikoaren oinplanoa

Arte erromanikoa XI.–XII. mendeetan garatu zen, eta Europan hedatu zen; eliza eta monasterioak eraikin nagusiak ziren. Oinplano nagusia gurutze latinokoa da, erdiko nabea altuagoa eta alboko nabe txikiagoekin.

Transeptoa nabe nagusia gurutzatzen duen alde bertikala da, eta absidea nabe nagusiaren amaieran dago, normalean erdi-zirkularra, altar nagusiarekin. Batzuetan absidearen inguruan girola eta absidioloak agertzen dira, otoitz eta kapera txikietarako.

Hormak lodiak eta leihoak txikiak dira, barrualdea babestuz. Pilareak eta zutabeak euskarri nagusiak dira, eta kapitelek apaingarri sinbolikoa jasotzen dute. Gangak kanoi-gangak nabe nagusian eta ertz-gangak albokoetan izaten dira, pisua pilareetara eramanez.

Erromanikoaren oinplanoaren ezaugarri nagusiak

• Gurutze latinoko oinplanoa
• Erdiko nabe altuagoa eta alboko nabe txikiagoak
• Transeptoaren presentzia
• Abside erdi-zirkularrak, girola eta absidioloak
• Hormak lodiak eta leiho txikiak
• Pilare eta zutabe sendoak, apaingarriekin
• Kanoi-gangak eta ertz-gangak egituraren pisua eramateko