Gramàtica basca: aditzos, subjuntiu, condicional i lokailus
Aditz auxiliar: orain (nor-nori)
Ni: naki — Da-ke
Hu: daki — o-ke
Gu: gakizki — Gu-ke
Zu: zakizki — Zu-ke
Zk: zakizki — Zue-ke-te
H: dakizki — E-ke
Alegiazkoa
(Iragana: afegir EN al final)
Ni: nenki — Da-ke
Hu: (Z)leki — o-ke
Gu: genkizki — Gu-ke
Zu: zenkizki — Zu-ke
Zk: zenkizki — Zue-ke-te
H: (Z)lekizki — E-ke
Subjuntiboa: orain (nor-nori)
Iragana en negreta
Ni: nenki/naki — dan
Hu: zeki/daki — on
Gu: genkizki/gakizki — gun
Zu: zen/zakizki — zun
Zk: zen/zakizki — zue-ten
H: ze/dakizki — E-ken
Baldintza: orain (nor-nori)
Ni: banintzai — t
Hu: balitzai — o
Gu: bagintzaizki — Gu
Zu: bazintzaizki — Zu
Zk: bazintzaizk — Zue-te
H: balintzaizk — E
Ondorio: oraina (nor-nori)
Iragana: keen
Ni: nintzai — tke
Hu: litzai — oke
Gu: gintzaizki — Guke
Zu: zintzaizki — Zuke
Zk: zintzaizki — Zue-kete
H: lintzaizk — Eke
Orain (nor-nork) reves
Ni: naza — Da-keen
Hu: deza — o-keen
Gu: gaitza — Gu-keen
Zu: zaitza — Zu-keen
Zk: zaitza — Zue-ke-ten
H: deki — E-keen
Hitzen ordena
(Markatua): osaga + aditz + subjektua: Sagarra jan zuen Irenek
(Ez markatua, neutroa): subjektua + osagarria + aditza: Joanak sagarra jan du.
Galdegaia
Galdera eginez erantzun dezakegun elementua da galdegaia. Aditzaren aurrean jarriz markatzen dugu.
Aditza: trinkoa
Aditzaren aurreko galdegaia denean: Ama (ba)dator / eguna joan doa? / Ama sendagilearengana joan da.
Perifrastikoa
Galdegaia aditza denean: Lo egin dut / irabazi egin dut.
Galdegai motak
- Erakuslea: hauxe, horixe, hortxe, hantxe
- Adberbioak: hemen(txe), hor(txe), han(txe)
- Izen-ordainak: neu, zeu, zenek, geu
Atzerakarga
Informazio nagusia esaldiaren bukaerarako aditza atzera bidalita. A) Aditza aurreratzea. B) Subjektua atzeratzea.
Aditza aurrean.
TXARTO: Zuzendarien zinadura izan arte ez dela eskaera ezapidetuko adierazi dute.
ONDO: Adierazi dute eskaera ez dela ezapidetuko zuzendariaren zinadura izan arte.
Lokailuak
Emendiozkoak: ere, gainera, bestalde, halaber, orobat, behintzat, behinik behin, bederen, gutxienez…
Hautakariak: bestela, edo, ezpabere, gainerakoan, ostera, antzean.
Aurkariak: alabaina, alta, alabadare, aitzitik, aldiz, bitartean, berriz, dena dela / den, horregatik, hala ere, ostera, ordea.
Ondoriozkoak: bada, beraz, hortaz.
Kausazkoak: alabaina, izan ere, zeren / ze.